Παναγιώτη Μελικίδη: Κοίμησις εν μέσω Εκκλησίας

του Παναγιώτη Μελικίδη, Θεολόγου

Στο τεύχος του Ιουνίου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ.κ. Ιερόθεος αναφέρθηκε στο κύριο άρθρο του τεύχους στην προσωπικότητα της Esther Williams, η οποία μετέφρασε στα Αγγλικά θεολογικά έργα του Μητροπολίτη. Σύμφωνα με την επιθυμία της μεταφράστριας η νεκρώσιμος ακολουθία εψάλη στην Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου στην Λειβαδιά, όπου και ετάφη, δίπλα σε μοναχές και πρόσωπα που αγάπησαν τον μοναχισμό και έζησαν ως μοναχές. Ως ελάχιστο φόρο τιμής και μνήμης στα πρόσωπα αυτά, θα δούμε το τυπικό που ακολουθείται από τους μοναχούς μετά την ταφή κεκοιμημένου αδελφού.

Στο Άγιον Ορος, λοιπόν, αφού γίνει η ταφή του κεκοιμημένου αδελφού και σκεπασθή το μνήμα με το χώμα, ο Προεστώς Ιερεύς δίνει την εντολή ν αρχίσουν οι Πατέρες την καθιερωμένη προσευχή υπέρ αναπαύσεως του κοιμηθέντος. Ο τύπος της προσευχής προβλέπει ένα εκατοστάρι κομποσχοίνι και ενενήντα μετάνοιες. Πριν όμως προχωρήσουν οι παρευρισκόμενοι μοναχοί στα διατεταγμένα, ο Ιερεύς εκφωνεί τον ακόλουθο λόγο: “Αδελφοί και πατέρες, ο αδελφός ημών (δείνα) εκπλήρωσε το κοινόν και αναπόφευκτον χρέος. Και ιδού κείται νεκρός και άπνους μηκέτι πλέον φροντίζων τα της ματαιότητος. Το μεν σώμα παραδίδοται εις την γήν εξ ής επλάσθη μέχρι της κοινής Αναστάσεως· η δε ψυχή απέρχεται προς τον Πλάστην Θεόν ημών και δίκαιον Κριτήν, εν ω προσωποληψία ουχ υπάρχει. Αλλ επειδή και συνέζησεν μεθ ημών επί τόσα έτη δυνατόν ως άνθρωπος και αυτός να παρεπίκρανεν τινά εξ ημών ή με λόγον ή με έργον, δέεται και παρακαλεί δι εμού, ίνα συγχωρήσωμεν αυτόν επαναλαμβάνοντες τρίς, λέγοντες τό: “ο Θεός συγχωρήσαι και ελεήσαι αυτόν”. Και μετά προθυμίας ας εκτελέσωμεν το συνηθισμένον κομβοσχοίνιον λέγοντες τό: “Κύριε, ανάπαυσον την ψυχήν του δούλου σου”.

Σύμφωνα με άλλη συνήθεια το κομποσχοίνι γίνεται στο ναό μετά την ολοκλήρωση της ταφής. Ακολουθεί μάλιστα και μια μικρή ακολουθία, όπως αυτή διασώζεται σε χειρόγραφο κώδικα του 15ου αιώνα στο Σινά (βλ. χειρ. Κώδικα 988). Επίσης και ο Συμεών Θεσσαλονίκης γνωρίζει το τυπικό να γίνονται δώδεκα μετάνοιες κατά την διάρκεια της ταφής. Αναφέρει συγκεκριμένα: “Και δωδεκάκις πάντων τω Θεώ υπέρ του τελευτήσαντος προσκυνούντων εις εξιλέωσιν της αυτού ζωής”. Αφού οι Πατέρες πραγματοποιήσουν τα όσα προβλέπονται, συμμετέχουν στην “μακαριά”, στην τράπεζα δηλαδή που παρατίθεται μετά την εξόδιο ακολουθία και την ταφή. Φυσικά να σημειώσουμε ότι τα τυπικά της ταφής κεκοιμημένου μοναχού παραλλάσσονται από μονή σε μονή.

Ο Πρωτοπρεσβύτερος Θεμιστοκλής Χριστοδούλου στο βιβλίο του “Περί της κηδείας” αναφέρει τυπικό που λαμβάνει χώρα κατά την ταφή κεκοιμημένου και διασώζεται σε χειρόγραφο κώδικα (βλ. χειρ. κωδ. 1061 του έτ. 1535 της Ι. Μονής Παντελεήμονος του Αγ. Ορους). Πραγματικά, στην χειρόγραφη λειτουργική παράδοση δεν συναντάται κάτι παρόμοιο. Πρόκειται για ανάγνωσμα κατά την ώρα της ταφής. Αναφέρεται συγκεκριμένα: “Είτα καθίζουσιν οι ιερείς γύρωθεν του τάφου και αναγινώσκεται ο λόγος του αγίου Πατρός ημών Ιωάννου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου. “Λόγος εις τον μάταιον βίον και περί της Δευτέρας Παρουσίας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού”. Ευλόγησον, Δέσποτα. Αγαπητοί μου αδελφοί, όσα τα του βίου μάταια και απολλυμένα πράγματα, βλέπετε πάλιν το ημέτερον· ο γαρ πλούτος παρέρχεται και η δόξα απολύεται και πάντα αλλάσσονται”. Ακολουθεί του Λόγου Αποστολοευαγγέλιον.

Μάλιστα ο π. Θεμιστοκλής αναφέρει στο βιβλίο του ότι, όταν παρευρέθηκε σε εξόδιο ακολουθία μοναχού στη Νέα Σκήτη, μετά την ταφή μοιράστηκαν σε φακέλους μανδήλια και κομποσχοίνια, όχι βέβαια ως δώρα, αλλά ως ενθύμια, ώστε οι μοναχοί να ενθυμούνται τον κεκοιμημένο αδελφό στις προσευχές τους.

Είθε, συμφωνα με τον λόγο του Σεβασμιωτάτου, “να μας αξιώση ο Θεός να συναντηθούμε στην άλλη ζωή....καί να δοξολογούμε τον Τριαδικό Θεό με την καινή γλώσσα και τον καινό τρόπο ζωής”.—

  • Προβολές: 1230

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance