Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Ελευθερία και κοινωνία του Αγίου Πνεύματος

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Η θεολογία και η πράξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτελεί μια διαρκή πρόκληση για τον κόσμο. Τον προκαλεί να βγή από τα στενά όρια της κτιστότητάς του και να μπή σε αγώνα εναντίον της φιλαυτίας του, η οποία έχει γίνει φυσική κατάσταση στον πεπτωκότα θνητό άνθρωπο. Η φιλαυτία ως συνέπεια του ενστίκτου της αυτοσυντήρησης είναι η αμαρτία που “βασιλεύει εν τω θανάτω”.

Η Εκκλησία στην περίοδο της Μ. Τεσσαρακοστής που διερχόμαστε, με την άσκηση της νηστείας και την προσευχή - την ατροφία του σώματος που συνδυάζεται με την τροφή της ψυχής - επιδιώκει την ολοκλήρωση του ανθρώπου, που συνίσταται στη διάσωση του “κατ’ εικόνα” και τη μετάβασή του στο “καθ’ ομοίωση”. Αυτή η διατύπωση μπορεί να φαίνεται γενική και δογματική, αλλά αποτελεί την πράξη της Εκκλησίας που νοηματοδοτεί τη ζωή του κόσμου. Δεν υπάρχουμε για να τρώμε. Η βιολογική συγκρότησή μας δεν εξαντλεί το νόημα της υπάρξεώς μας. Η πορεία της ζωής μας δεν καθορίζεται από τις ανάγκες των κυττάρων μας ή από τα γονίδιά μας. Καθορίζεται από την ελεύθερη ανταπόκριση της ψυχής μας στις εμπνεύσεις της χάριτος του Θεού, η οποία θέλει να μας οδηγήση σε άλλη σφαίρα υπάρξεως.

Σύμφωνα με τον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης η ειδοποιός διαφορά του ανθρώπου από τα άλλα ζώα είναι ότι η ψυχή του, εκτός από την επιθυμία και τον θυμό - που παρουσιάζονται εξίσου τόσο στην άλογη όσο και στη λογική φύση - έχει ως φυσική ιδιότητά της τη θεωρητική, τη διακριτική και την εποπτική δύναμη των όντων, που φυλάσσει μέσα της την εικόνα της θεοειδούς χάριτος. Έχει ελευθερία. Παρά το “δεδομένο της υπάρξεως” έχει τη δυνατότητα να επιλέγη ελεύθερα την υπακοή στο θέλημα του Θεού, που φέρνει μέσα του τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος? τον ενώνει με το Θεό? τον εισάγει στην ελευθερία των τέκνων του Θεού. Η ελευθερία του καταξιώνεται με την άσκηση, την επίπονη προσπάθεια να τηρήση το θέλημα του Θεού. Με το λογιστικό έρχεται πολλές φορές σε μάχη με την “αναγκαιότητα του ενστίκτου” και τις μνήμες του παρελθόντος, πολεμά με την επιθυμία και το θυμό, που παίρνουν “ύλη” από τις αισθήσεις και τις φαντασίες Η απελευθέρωση του νού από την κυριαρχία της επιθυμίας και του θυμού και η απόκτηση της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, σύμφωνα με τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων, συνιστούν την ολοκλήρωση του ανθρώπου, γιατί ο πραγματικός, ολοκληρωμένος άνθρωπος αποτελείται από ψυχή και σώμα και είναι κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος.

Ο λόγος για την ελευθερία του ανθρώπου και την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος είναι για τη νοοτροπία της εποχής μας ένα από τα προκλητικότερα σημεία του εκκλησιαστικού κηρύγματος. Υπάρχει διάχυτο ένα πνεύμα υλιστικής αιτιοκρατίας, μια τάση όλα να ορίζονται και να περιορίζονται στο ενθάδε. Ακόμη και το θαύμα ορίζεται και “εξηγείται”, ως το γεγονός του οποίου δεν γνωρίσαμε ακόμη τους μηχανισμούς... Παρά τις αντιδράσεις φιλοσόφων και διανοουμένων σταδιακά όλα υποτάσσονται στην τεχνολογία. Κυριαρχούν οι τεχνοκράτες. Ο λόγος των διανοουμένων και των θεολόγων ατονεί. Ισχύει αυτό που λέει ο Μ. Κανόνας: “Ο Νόμος ησθένησεν, αργεί το Ευαγγέλιον, Γραφή δε πάσα εν σοί παρημέληται, Προφήται ητόνησαν και πάς δικαίου λόγος...”.

Ο θεολογικός λόγος για την ελευθερία, που αποτελεί το κύριο γνώρισμα του “κατ’ εικόνα” στον άνθρωπο και ο λόγος για την ορθόδοξη εκκλησιαστική άσκηση, μέσα από την οποία, εν Χάριτι, ξεπερνιούνται κληρονομικότητες και απωθημένα βιώματα και ενώνεται η ζωή μας με τη ζωή του Χριστού, αποτελούν τον ισχυρό αντίλογο στη σύγχρονη τεχνοκρατική ειδωλολατρία. Είναι τροφή που μπορεί να ελκύση την επιθυμία του σύγχρονου ανθρώπου, ο οποίος δε γνωρίζει, ορισμένες φορές, ποιό είναι το πραγματικό περιεχόμενο της πείνας του.

Η μετάνοια, που μπορεί να υπάρξη μόνο μέσα στο πνεύμα της ελευθερίας, συνδεδεμένη με τη νηστεία και την προσευχή μετασκευάζει τον άνθρωπο, κτίζει εντός του “καρδίαν καθαράν”, έχει δηλαδή οντολογικές συνέπειες και όχι μόνον ηθικές. Γι’ αυτό η Μ. Τεσσαρακοστή είναι ο τρόπος ζωής των μελών της Εκκλησίας, που περιέχει όλες τις έμπρακτες θεολογικές απαντήσεις στις προκλήσεις του παρόντος αιώνος.

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 1272

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance