Έπίκαιροι Σχολιασμοί: Άποψη αντίθετη πρός τό περιεχόμενο τής προσευχής

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

«Τό θέλημα τού Χριστού είναι άγνωστο καί σέ σάς καί σέ μένα καί σέ όλους!». Αυτό τό αγνωστικιστικό δόγμα διατυπώθηκε σέ διαδικτυακή συζήτηση από Ιερομόναχο (ακοινώνητο τώρα) πρώην Ιεροκήρυκα, ο οποίος αισθάνθηκε τήν ανάγκη νά αντιδράση, μέ τουλάχιστον άκομψο καί αντιδεοντολογικό τρόπο, σέ ένα ήρεμο καί σοβαρό άρθρο πού μιλούσε γιά τόν θρησκευτικό φανατισμό.

Ο αρθρογράφος έγραψε ορισμένα απλά καί αυτονόητα πράγματα, χωρίς θεωρητικές αναλύσεις. Ακούμπησε όμως μιά κοινωνική καί εκκλησιαστική πληγή, η οποία, όπως φαίνεται, μολύνεται καί από θεολογικές νοσογόνες αιτίες, από στρεβλές θεολογικές απόψεις, οι οποίες ή είναι τό υπόστρωμα αντικανονικών πράξεων πού οδηγούν σέ εκκλησιολογικές εκτροπές ή προβάλλονται γιά νά δώσουν θεολογική κάλυψη σέ αντιεκκλησιαστικές συμπεριφορές, γιά νά «δικαιολογήσουν, δηλαδή, τά αδικαιολόγητα».
Η περίπτωση γιά τήν οποία γίνεται λόγος δείχνει ότι τά απλά καί αυτονόητα πράγματα, πού αφορούν τήν ζωή στήν Εκκλησία, δέν είναι γιά όλους απλά καί αυτονόητα. Είναι απλά μόνο γιά τούς απλούς. Όχι τούς απλοϊκούς, αλλά γι’ αυτούς πού γνωρίζουν, έστω στοιχειωδώς, ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, τό πώς λειτουργεί ο θεσμός τής Εκκλησίας καί ποιό είναι τό νόημα τής ζωής μας μέσα σ’ Αυτήν. Κι’ επειδή αυτή η απλότητα δέν είναι γνώρισμα όλων τών αυτοχαρακτηριζομένων ως Ορθοδόξων Χριστιανών, αλλά μόνον αυτών πού γνωρίζουν καλά τό μυστήριο τής μαθητείας στό θέλημα τού Θεού, τό οποίο εμπεριέχεται στήν εντολή τού Χριστού: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά έθνη..., διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν»(Ματθ. 28, 19-20), γι’ αυτό είναι αναγκαίο νά σημειωθούν ορισμένα «απλά καί αυτονόητα» πράγματα γιά τό πνεύμα τής μαθητείας καί τό θέλημα τού Θεού.

Γιά τήν συνέχεια θά ληφθή υλικό από τό άρθρο πού εξερέθισε τόν αγνωστικιστικό οίστρο τού πρώην Ιεροκήρυκος, καθώς καί από τήν «θεολογική» αντίδρασή του. Στό εν λόγω άρθρο, λοιπόν, υπήρχε η ακόλουθη διατύπωση: «Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει πιστούς καί ο Χριστός θέλει μαθητές καί όχι οπαδούς». Αυτός ο συνοπτικός, αλλά σαφής λόγος (γιά τά απλά καί όχι απλοϊκά μέλη τής Εκκλησίας) αναμόχλευσε, όπως φαίνεται, τό θεολογικό κατακάθι από τόν πυθμένα τών υδαρών απόψεων τού πρώην Ιεροκήρυκος καί φανέρωσε ιζήματα α-θεολογίας, πού θολώνουν καί αχρηστεύουν τήν πίστη όσων τά αποδέχονται, αφού καθιστούν χωρίς νόημα τήν ζωή τους μέσα στήν Εκκλησία. Έγραψε, λοιπόν, μετά θερμού ζήλου ο πρώην Ιεροκήρυκας, ως αδιαμφισβήτητος κάτοχος τής «άγνωστης» αλήθειας: «Αλήθεια, πώς γνωρίζετε τό τί θέλει ο Χριστός; Σάς τό είπε κάποιος; Ρωτήσατε άραγε; Αυτά πού γράψατε στό άρθρο σας, μήπως τελικά δέν τά πιστεύετε, περί Ιεραρχίας κλπ.; Πώς από μόνος σας αποφασίσατε ακόμα καί γιά τό τί «θέλει ο Χριστός»; Θέλω νά πιστεύω, ότι άν ρωτούσατε ακόμα καί ένα Θεολόγο συνάδελφό σας, θά σάς έλεγε γιά τό θέλημα τού Κυρίου, τό πολύ γνωστό “άγνωσται αι βουλαί” τού Θεού».

«Τό πολύ γνωστό “άγνωστ[ο]ι αι βουλαί” τού Θεού» δέν είναι όμως «γνωστό» στήν Αγία Γραφή, στήν οποία υπάρχει ένα άλλο παρεμφερές χωρίο τού Προφήτη Ησαΐα, τό οποίο λέει: «τίς έγνω νούν Κυρίου, καί τίς αυτού σύμβουλος εγένετο, ός συμβιβά αυτόν;»(40,13), τό οποίο όμως δέν αναφέρεται στό θέλημα τού Θεού γιά τόν τρόπο ζωής τών ανθρώπων, αλλά στήν δημιουργική καί κυβερνητική πρόνοιά Του. Κι’ αυτή όμως η πρόνοια, ενώ είναι ανεξερεύνητη, δέν είναι τελείως άγνωστη στόν Προφήτη. Ο Προφήτης, άλλωστε, αποκάλυπτε στόν λαό τό νόημα τής ιστορίας, τήν μέριμνα τού Θεού γιά τόν λαό Του, στίς πτυχές της, βέβαια, πού βοηθούσαν τήν ζωή τών ανθρώπων. Αυτό τό προφητικό χωρίο τό χρησιμοποιεί καί ο απ. Παύλος στήν πρός Ρωμαίους επιστολή, όπου γράφει: « Ω βάθος πλούτου καί σοφίας καί γνώσεως Θεού! ως ανεξερεύνητα τά κρίματα αυτού καί ανεξιχνίαστοι αι οδοί αυτού! Τίς γάρ έγνω νούν Κυρίου; ή τίς σύμβουλος αυτού εγένετο;» (11, 33-34). Όπως στόν προφήτη Ησαΐα, έτσι καί στόν απ. Παύλο αυτός ο θαυμασμός δέν προερχόταν από τήν πλήρη αγνωσία τών «οδών» τού Θεού, αλλά από τήν υπέρ νούν γνώση τους. Πώς άλλωστε θά μπορούσε νά θαυμάση κάτι πού δέν γνώριζε; Αυτή η γνώση τού απ. Παύλου εκφράζεται σαφέστερα στήν Α' πρός Κορινθίους επιστολή, στήν οποία αφού μιλάει γιά τούς «σαρκικούς», «ψυχικούς» καί «πνευματικούς» ανθρώπους καί ότι ο «πνευματικός» άνθρωπος τά διακρίνει καί τά κατανοεί όλα, αλλά αυτός «υπ’ ουδενός ανακρίνεται», κατόπιν γράφει: «τίς γάρ έγνω νούν Κυρίου, ός συμβιβάσει αυτόν; ημείς δέ νούν Χριστού έχομεν» (2, 16). Ο πνευματικός άνθρωπος, πού έχει, όπως ο απ. Παύλος, «νούν Χριστού» προφανώς γνωρίζει τό «τί θέλει ο Χριστός», εκτός καί άν τό θέλημα τού Χριστού είναι άγνωστο στόν νού Του!

Η δογματική πρόταση πού διατύπωσε ο πρώην Ιεροκήρυκας απαντώντας σέ σχολιασμό τής αγνωστικιστικής του ερώτησης: «πώς γνωρίζετε τό τί θέλει ο Χριστός;», έκανε σαφέστατο τό θεωρητικό θεμέλιό του: «Τό θέλημα τού Χριστού είναι άγνωστο καί σέ σάς καί σέ μένα καί σέ όλους!». Μέ αυτό τό δόγμα δέν διαφωνεί μόνον ο απ. Παύλος (πού είπε «ημείς δέ νούν Χριστού έχομεν»), καθώς καί όλη η χορεία τών αγίων Αποστόλων καί τών Πατέρων, διαφωνούν καί οι Προφήτες, οι οποίοι γνώριζαν τόν Θεό Λόγο «ως άσαρκον». Γιά παράδειγμα, ο προφήτης Βαρούχ, πού ήθελε νά φιλοτιμήση τούς Ισραηλίτες, οι οποίοι παραθεωρούσαν τό θέλημα τού Θεού, τούς έλεγε: «Μή δώς ετέρω τήν δόξαν σου καί τά συμφέροντά σοι έθνει αλλοτρίω. Μακάριοί εσμεν Ισραήλ, ότι τά αρεστά τώ Θεώ ημίν γνωστά εστι» (4, 3-4). Άν τά αρεστά στόν Θεό ήταν γνωστά στούς πρό Χριστού Ισραηλίτες, πολύ περισσότερο είναι γνωστά στά μέλη τού Χριστού, στά μέλη τής Εκκλησίας. Εκτός καί άν «τά αρεστά τώ Θεώ» δέν ταυτίζονται μέ τό θέλημά Του!

Από τήν πληθώρα τών χωρίων πού μάς αποκαλύπτουν τό θέλημα τού Θεού, η αγνόηση τών οποίων χρειάζεται μεγάλη αγνωστικιστική ανδρεία, θά σταθούμε σέ ένα από τά χαρακτηριστικότερα, στό οποίο ο Χριστός λέει: «εάν τις αγαπά με, τόν λόγον μου τηρήσει, καί ο πατήρ μου αγαπήσει αυτόν, καί πρός αυτόν ελευσόμεθα καί μονήν παρ' αυτώ ποιήσομεν» (Ιωάννου, 14, 23-24). Προφανώς είναι βλασφημία νά σκεφτούμε ότι ο λόγος τού Χριστού δέν εκφράζει τό θέλημά Του. Η αποδοχή καί τήρηση αυτού τού λόγου συνιστά τήν αγάπη, πού καθιστά τόν άνθρωπο «Μονήν» τού Θεού. Η σταθερότητα μάλιστα στήν τήρηση τού λόγου τού Χριστού (τού θελήματός Του) μάς κάνει αληθινούς μαθητές Του: «εάν υμείς μείνητε εν τώ λόγω τώ εμώ, αληθώς μαθηταί μού εστε, καί γνώσεσθε τήν αλήθειαν, καί η αλήθεια ελευθερώσει υμάς»(Ιωάννου, 8, 31-32). Δέν χρειάζεται ισχυρή διανοητική ενέργεια γιά νά καταλάβη κανείς ότι ο μαθητής τού Χριστού οδηγείται στήν ελευθερία, ενώ ο οπαδός είναι πάντα υποκείμενος σέ πνευματική δουλεία. Η ενεργός μάλιστα μαθητεία είναι βασικό συστατικό τής ορθόδοξης εκκλησιαστικής προσευχής. Άλλωστε, είναι εντολή τού Χριστού (δηλαδή θέλημά Του) τό «γρηγορείτε καί προσεύχεσθε, ίνα μή εισέλθητε εις πειρασμόν»(Ματθ. 26,41). Επίσης, βασικό αίτημα τής Κυριακής Προσευχής είναι τό «γενηθήτω τό θέλημά σου, ως εν ουρανώ, καί επί τής γής»(Ματθ. 6,10).

Βέβαια, η πληρότητα τής γνώσεως τού θελήματος τού Θεού είναι ανάλογη μέ τήν πνευματική πρόοδο τού ανθρώπου. Αυτό όμως δέν πρέπει νά μάς οδηγή σέ απραγία, ούτε σέ αγνωστικιστικές υπεκφυγές. Ο όσιος Μάρκος ο Ασκητής σχετικά συμβούλευε: ««Μή λέγε, ότι ουκ επίσταμαι τό δέον καί αναίτιός ειμι μή ποιών αυτό. Ει γάρ εποίεις όσα επίστασαι καλά, καί τά λοιπά σοι ακολούθως απεκαλύπτετο» (Περί νόμου πνευματικού, κεφ. πδ').

Εν κατακλείδι, οι ευαγγελικώς απλοί, πού ομολογούν μέ τόν στίχο τού Ψαλμού: «Λύχνος τοίς ποσί μου ο νόμος σου καί φώς ταίς τρίβοις μου» (118,105), έχουν διαρκώς προσανατολισμένο τόν νού τους στόν άλλο ψαλμικό στίχο: «δίδαξόν με τού ποιείν τό θέλημά σου, ότι σύ εί ο Θεός μου»(142,10). Είναι θερμός ο νούς τους από τήν δίψα καί τήν πίστη πού εκφράζει η ρηματική φράση: «δίδαξόν με». Είναι μαθητές πού ζητούν πληρέστερη γνώση τού θελήματος τού Θεού μέσα από τήν εφαρμογή του.
Η άποψη: «Τό θέλημα τού Χριστού είναι άγνωστο... σέ όλους» είναι αντίθετη πρός τήν Παλαιά καί τήν Καινή Διαθήκη καί πρός τό περιεχόμενο τής προσευχής τής Εκκλησίας. Είναι ξένη πρός τόν Χριστιανισμό.

  • Προβολές: 1596

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance