Ναυπάκτου κ. Ἱεροθέου: Η «αμετάθετος ελπίδα»

Κήρυγμα απομαγνητοφωνημένο. Πλάτανος 23-8-2013. Βλ. κύριο θέμα τού παρόντος.

13 08 11

Σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, γιορτάζουμε τήν μεγάλη γιορτή τής Κοιμήσεως τής Υπεραγίας Θεοτόκου, μιά μεγάλη Θεομητορική εορτή. Λέγεται Θεομητορική εορτή, γιατί αναφέρεται στήν Θεομήτορα, τήν Μητέρα δηλαδή, η οποία γέννησε τόν Χριστό, τόν Θεό. Δέν είναι απλώς Χριστοτόκος, όπως έλεγαν οι αρχαίοι αιρετικοί. Υπήρχε δηλαδή μιά τάση αιρετικών στήν αρχαία Εκκλησία πού θεωρούσαν ότι ο Χριστός δέν ήταν Θεός, αλλά ήταν απλώς ένας άνθρωπος, ο Χριστός, καί επομένως η Παναγία δέν εγέννησε έναν Θεό, αλλά εγέννησε τόν Χριστό. Ο Νεστόριος έλεγε ότι η Παναγία είναι Χριστοτόκος καί εναντίον τού Νεστοριανισμού συνήλθε η Γ' Οικουμενική Σύνοδος στήν Έφεσσο τό 431 μ.Χ. καί απεφάσισε ότι πράγματι η Παναγία εγέννησε τόν Θεό, γιατί ο Χριστός είχε δύο φύσεις, θεία καί ανθρώπινη φύση καί επομένως δέν πρέπει νά λέγεται Χριστοτόκος, αλλά πρέπει νά λέγεται Θεοτόκος, Θεομήτωρ, καί έτσι επικράτησε νά λέγεται η Παναγία μας μέσα στήν ιστορία.

Πολλά μπορεί κανείς νά πή γιά τήν Θεοτόκο, γιά τήν Παναγία, καί γιά τήν γιορτή, αλλά καί γιά τό πρόσωπο τής Θεοτόκου.

Θά ήθελα σήμερα πού ήρθα στόν ιερό αυτό Ναό καί λειτούργησα, όπως πάντα κάθε χρόνο, θά ήθελα νά μού επιτρέψη η αγάπη σας νά πώ λίγα λόγια γύρω από μιά φράση από τό Κοντάκιο τής εορτής: «Τήν εν πρεσβείαις ακοίμητον Θεοτόκον καί προστασίαις αμετάθετον ελπίδα». Δηλαδή, προσευχόμαστε στήν Θεοτόκο πού είναι ακοίμητη στίς προσευχές, προσεύχεται συνεχώς γιά μάς, γιατί υπερέβη τόν θάνατο. Δέν υπάρχει στήν Παναγία μας τώρα, τό παρελθόν καί τό μέλλον. Όλα αυτά είναι ενοποιημένα. Γι’ αυτό καί γίνεται υπέρβαση καί τού χρόνου καί τής φύσεως καί τού θανάτου. Φυσικά, όπως λέει ο ιερός υμνογράφος «καί προστασίαις αμετάθετον ελπίδα». Μάς προστατεύει, καί αυτή η προστασία τής Παναγίας μας είναι η αμετάθετη ελπίδα. Ακριβώς σ’ αυτό τό σημείο θέλω νά στρέψω τήν προσοχή σας:

«Αμετάθετος ελπίδα».

Καί νά μιλήσω λίγο γιά τό θέμα τής ελπίδας καί τής απελπισίας, πού βασανίζει τόν σημερινόν άνθρωπο.

Τί είναι ακριβώς η ελπίδα; Η ελπίδα είναι η προσδοκία ότι μπορεί νά πραγματοποιηθή ένα έργο θετικό, τό οποίο έχουμε επιλέξει νά κάνουμε στήν ζωή μας. Υπάρχει διαφορά μεταξύ ελπίδος καί πίστεως. Εάν η ελπίδα δείχνη μιά προσδοκία, ότι θά εκπληρωθή κάτι θετικό, η πίστη είναι η ακράδαντη βεβαιότητα ότι αυτό θά πραγματοποιηθή οπωσδήποτε. Καί γι’ αυτό συνδέεται η πίστη μέ τά γεγονότα τού παρελθόντος μέ τήν εμπειρία τήν οποία έχουμε από τό παρελθόν, οπότε λέμε, όπως έγινε αυτό στήν προηγούμενη περίπτωση θά γίνη καί τώρα. Ενώ η ελπίδα είναι απλώς η προσδοκία στό μέλλον.

Στήν συνέχεια υπάρχει μιά δίδυμη αρετή πού συνδέεται μέ τίς προηγούμενες σέ ενότητα, πού είναι η αγάπη. Εάν η ελπίδα είναι απλώς προσδοκία ενός γεγονότος ότι θά έχη θετική εξέλιξη καί η πίστη είναι η ακράδαντη καί ακλόνητη βεβαιότητα ότι αυτή θά πραγματοποιηθή, η αγάπη είναι η ενότητα. Η αγάπη είναι η επικοινωνία καί ενότητα καί μέ τόν Θεό καί μέ τούς ανθρώπους. Ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης θά πή ότι ο έρως, δηλαδή η αγάπη, είναι η ενοποιός ενέργεια, διότι μέ αυτήν ενώνεται ο Θεός μέ τόν άνθρωπο, μέ αυτήν ενώνεται ο άνθρωπος μέ τόν Θεό, ο άνθρωπος μέ τούς συνανθρώπους, αυτό γίνεται μέσα από τήν δύναμη καί τήν ενέργεια τής αγάπης.

Άρα, λοιπόν, από μόνη της η ελπίδα δέν έχει τόσο μεγάλη σημασία καί αξία. Τό νά περιμένη κανείς ότι κάτι θά γίνη καί νά προσδοκά ότι θά γίνη κάτι αγαθό καί κάτι καλό είναι ένα στοιχείο τής προσωπικότητας τού ανθρώπου πού, άν δέν στηρίζεται καί δέν εμπνέεται, δέν καθοδηγήται καί δέν συνδέεται μέ τήν πίστη, μέ τήν ακλόνητη βεβαιότητα καί μέ τήν αγάπη, η οποία είναι «πηγή πυρός», είναι μιά εσωτερική φλόγα, η οποία οδηγεί τόν άνθρωπο στήν ενότητα καί τήν υλοποίηση αυτού πού επιθυμεί, τότε η ελπίδα είναι απλώς ένα προσωρινό αγαθό καί προσωρινή αρετή. Πρέπει νά συνδέωνται στενότατα η ελπίδα, η πίστη καί η αγάπη.

Καί αυτό φαίνεται όταν ο Απόστολος Παύλος στήν Α' Πρός Κορινθίους Επιστολή, αφού αναφέρεται στά διάφορα χαρίσματα τά οποία έχουν τά μέλη τής Εκκλησίας, στήν συνέχεια λέγει: «νυνί δέ μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τά τρία ταύτα μείζων δέ τούτων η αγάπη» (Α' Κορ. ιγ', 13). Τρία, λοιπόν, είναι εκείνα τά οποία συγκροτούν τόν άνθρωπο: η ελπίδα νά περιμένη κανείς καί νά προσδοκά ότι κάτι θά γίνη θετικό, η πίστη, η βεβαιότητα, καί η αγάπη, η οποία είναι φωτιά πού παρακινεί τόν άνθρωπο καί ενοποιεί όλες τίς δυνάμεις πού υπάρχουν μέσα στήν κοινωνία.

Αλλά ενώ αυτά τά τρία πρέπει νά πηγαίνουν πάντοτε μαζί, τελικά αυτό πού έχει μεγαλύτερη αξία είναι η αγάπη. Λέγει ένας αρχαίος εκκλησιαστικός συγγραφέας, ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς: «Η πίστις απέρχεται, όταν αυτοψία στώμεν ιδόντες τόν Θεόν». Δηλαδή, όταν δούμε τόν Θεό καί αυτό γίνη μέ αυτοψία, όπως έγινε στούς αγίους, τότε παρέρχεται η πίστη. Η πίστη έχει τήν έννοια ότι πιστεύω κάτι, δέν τό έχω δεί, αλλά πιστεύω ότι υπάρχει. Όταν όμως οι άγιοι φθάνουν στό σημείο νά δούν τό Θεό, τότε δέν υπάρχει πίστη. Καταργείται η πίστη. Τότε υπάρχει πνευματική γνώση καί βεβαιότητα. Στήν συνέχεια γράφει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς «Καί η ελπίς αφανίζεται τών ελπιζομένων αποδοθέντων». Καί όταν εκείνα τά οποία προσδοκούμε νά απολαύσουμε στήν ζωή γίνωνται πραγματικότητα, τότε καταργείται η ελπίδα. Ελπίζουμε νά επιτύχουμε κάτι καί όταν τό επιτυγχάνουμε, σταματάει στήν πραγματικότητα η ελπίδα, διότι τότε έχουμε τήν βεβαιότητα καί κυρίως τήν αγάπη, η αγάπη είναι η ενοποιός. Καί έπειτα λέγει ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς «αγάπη δέ εις πλήρωμα συνέρχεται και μάλλον αύξεται τών τελείων παραδοθέντων...». Η αγάπη είναι εκείνη πού δέν χάνεται ποτέ. Δέν έχει μεταπτώσεις, έχει μεταπτώσεις μόνον η συναισθηματική αγάπη, αλλά η θεολογική αγάπη είναι έκφραση τής ενώσεως μέ τόν Θεό καί έκφραση τής επικοινωνίας μέ τόν Θεό. Αυτή η αγάπη δέν έχει τέλος, είναι βίωμα η αγάπη καί κίνηση η αγάπη, μιά συνεχής κατάσταση. Γι’ αυτό καί έλεγε ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης καί επαναλαμβάνει ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής : «Ο Θεός έρως εστίν καί εραστόν καί ως έρως κινείται πρός τόν άνθρωπον καί ως εραστόν ελκύει πρός εαυτώ τά τού έρωτος δεκτικά». Άρα ο Θεός είναι έρωτας, αγάπη καί κινείται πρός τόν άνθρωπο, ταυτόχρονα είναι καί εραστό, ελκύει τόν άνθρωπο πρός τόν εαυτό Του καί κυρίως εκείνους οι οποίοι είναι δεκτικοί αυτού τού θείου έρωτος, τής θείας αγάπης.

Οπότε, αγαπητοί μου αδελφοί, γιά νά υπάρχη πραγματική ελπίδα καί νά ελπίζουμε πραγματικά καί αυτό νά ζωογονή τόν άνθρωπο, πρέπει η ελπίδα νά συνδέεται μέ τήν πίστη καί τήν αγάπη, αλλιώς είναι κάτι τό προσωρινό πού έρχεται καί παρέρχεται καί ο άνθρωπος εύκολα οδηγείται στήν απόγνωση καί τήν απελπισία. Πόσες φορές ή μάλλον τίς περισσότερες φορές στήν ζωή μας διακατεχόμαστε από τήν απελπισία καί τήν απόγνωση, καί όχι από τήν ελπίδα καί τήν αισιοδοξία. Καί αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Οι άνθρωποι στήν εποχή μας κυρίως διακρίνονται από τήν απόγνωση, τήν απαισιοδοξία καί τήν κατάθλιψη. Άλλο είναι η θλίψη η οποία είναι παροδική καί άλλο είναι η κατάθλιψη η οποία έχει καί σωματικές συνέπειες, βιολογικές συνέπειες καί ο άνθρωπος φθάνει, όταν έχη τήν κατάθλιψη, σέ πλήρη ακηδία, αφροντισιά δηλαδή τού εαυτού του.

Καί βρισκόμαστε στήν εποχή αυτή πού υπάρχει διαδεδομένη πολύ μεγάλη απελπισία, πολύ μεγάλη απόγνωση, πολύ μεγάλη ακόμη καί κατάθλιψη. Γι’ αυτό ο άνθρωπος λόγω τής κατάθλιψης οδηγείται πολλές φορές καί στήν αυτοκτονία, στήν αυτοχειρία.

Οι επιστήμονες πού ασχολούνται μέ αυτό τό θέμα λένε ότι κάθε μέρα στήν Ελλάδα τά τελευταία χρόνια έχουμε δυό-τρείς ανθρώπους πού αυτοκτονούν. Ένα εκατομμύριο τό χρόνο αυτοκτονούνε σέ όλον τόν κόσμο από κατάθλιψη κυρίως καί απαράκλητη διαγωγή. Καί μάλιστα η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας μάς λέγει ότι ένας στούς τέσσερεις ανθρώπους σέ παγκόσμιο επίπεδο μιά φορά στήν ζωή τους θά έρθουν σέ πλήρη κατάθλιψη καί θά χρειάζωνται νά έχουν καί ιατρική περίθαλψη γιά νά ξεφύγουν από αυτήν τήν απελπισία καί τήν κατάθλιψη.

Φθάνουν δέ οι επιστήμονες, ακριβώς γιατί υπάρχει αυτή η ελπίδα, η οποία συνδέεται στενά μέ τήν πίστη καί τήν αγάπη, νά σκιαγραφήσουν τήν ταυτότητα τού ανθρώπου αυτού πού αυτοκτονεί. Πρόκειται γιά έναν άνθρωπο ο οποίος ζή μιά διαρκή μοναξιά καί αισθάνεται ότι δέν έχει τόπο νά μείνη σ’ αυτή τή ζωή. Διακατέχεται από μιά αίσθηση ότι βρίσκεται σέ μιά συναισθηματική έρημο, αυτό σημαίνει καί πραγματική μοναξιά. Η μοναξιά δέν είναι νά είμαι μόνος μου απλώς, αλλά ότι οι διπλανοί μου δέν μέ καταλαβαίνουν ούτε καί εγώ μπορώ νά τούς καταλάβω. Καί η μεγαλύτερη καί η φοβερότερη μοναξιά είναι η δυαδική μοναξιά, δηλαδή η μοναξιά δύο ανθρώπων, συζύγων, πού βρίσκονται συνεχώς μαζί στό ίδιο σπίτι, τρώνε μαζί, κοιμούνται μαζί καί αισθάνονται αποξενωμένοι ο ένας από τόν άλλον. Η δυαδική αυτή μοναξιά είναι η χειρότερη μορφή τής μοναξιάς.

Οπότε η ταυτότητα αυτού πού οδηγείται στήν κατάθλιψη καί λόγω τής κατάθλιψης στήν αυτοκτονία, στήν αυτοχειρία, είναι ότι έχει μιά συναισθηματική μόνωση, μιά ερήμωση, μιά συναισθηματική σύγχυση καί επειδή ακριβώς αισθάνεται ότι δέν τόν χωράει αυτή η ζωή, δέν τού ανήκει αυτή η ζωή, καί αισθάνεται ότι βρίσκεται σέ μιά τέτοια σύγχυση συναισθηματική, διαταράσσεται καί η κρίση του, η λογική, η σκέψη καί η κρίση, η οποία σκέψη είναι αυτή πού οργανώνει τό παρόν καί τό μέλλον. Οπότε μιά τέτοια συναισθηματική ερήμωση η οποία διαταράσσει καί καταργεί καί τόν τρόπο τής σκέψεως τού ανθρώπου, οδηγεί τόν άνθρωπο σέ μιά απόγνωση. Δέν μπορεί νά καθορίση καί νά διοργανώση τήν ζωή του, δέν μπορεί νά ξεφύγη από τά προβλήματα, νά αντιμετωπίση τίς δυσκολίες, δέν μπορεί νά αντιμετωπίση ακόμη καί τό φρικτό μέλλον τό οποίο φαίνεται νά έρχεται καί νά είναι σκληρό, οπότε λέγει «δέν έχει νόημα η ζωή μου, άρα δέν πρέπει νά υπάρχω».

Νά, λοιπόν, αγαπητοί μου αδελφοί, τί μεγάλη αξία έχει η ελπίδα. Γι’ αυτό προσευχόμαστε στήν Παναγία μας «καί προστασίαις αμετάθετον ελπίδα». Αλλά, όπως είπα προηγουμένως, η ελπίδα αυτή, η οποία «ου καταισχύνει», δέν ντροπιάζει τόν άνθρωπο, γιά νά είναι ολοκληρωμένη καί νά έχη μιά διαχρονικότητα, καί είναι πράγματι στοιχείο τής ωριμότητος τού ανθρώπου, πρέπει απαραίτητα νά συνδέεται μέ τήν πίστη στόν Θεό καί μέ τήν αγάπη, γιατί χωρίς αυτά τά δύο η ελπίδα πού είναι δύναμη τής ψυχής μετατρέπεται εύκολα καί γίνεται απόγνωση, απελπισία καί κατάθλιψη.

Μιλάμε συνέχεια γιά τήν Τρόϊκα. Καί βεβαίως υπάρχουν πολλά προβλήματα τά οποία έχει φέρει στήν Ελλάδα, αλλά από πλευράς πνευματικής υπάρχει μιά ευλογημένη τρόϊκα. Ποιά είναι αυτή; Οι τρείς αυτές αρετές: Η πίστη, η ελπίδα καί η αγάπη. Καί όταν έχη κανείς αυτήν τήν ευλογημένη τρόϊκα, δέν φοβάται τίποτε στή ζωή του. Μπορεί νά αντιμετωπίση τά πάντα καί όλες τίς δυσκολίες.

Εορτή τής Παναγίας μας σήμερα νά τήν παρακαλέσουμε, Αυτή η οποία είναι αμετάθετος ελπίδα, αυτή πού δίνει πραγματική ελπίδα, συνδεδεμένη μέ τήν πίστη καί τήν αγάπη, νά μάς δώση αυτήν τήν ευλογημένη τρόϊκα, ώστε ως ολοκληρωμένες υπάρξεις καί προσωπικότητες, νά στεκόμαστε στά πόδια μας καί νά βλέπουμε μπροστά πρός τό μέλλον, πρός τήν δημιουργία, πρός τήν καταξίωση τής προσωπικότητός μας. Αμήν!

  • Προβολές: 2151

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance