«Ορθοδοξία, Ισλάμ, Δύση»

Συνέντευξη του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου
στην Εφημερίδα «Δίαυλος» Μεσολογγίου

 

1. Οι θρησκείες θεωρητικά θα πρέπει να δημιουργούν στοιχεία ενότητας ανάμεσα στους ανθρώπους, ανεξαρτήτως φυλής, έθνους, χρώματος. Όμως βλέπουμε και σήμερα στον 21ο αιώνα να τροφοδοτούν φονταμενταλισμούς, διενέξεις, εντάσεις και διαχωρισμούς. Γιατί;

Όλες οι θρησκείες επιδιώκουν να έχουν στοιχεία ενότητας, όπως την καλλιέργεια των πιστών, την αναφορά στον Θεό και τούς ανθρώπους, με ιδιαίτερους βαθμούς η κάθε μια θρησκεία. Η λατρεία, που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα κάθε θρησκείας, βοηθά προς τον σκοπό αυτό. Ταυτόχρονα, όμως, σε κάθε θρησκεία υπάρχουν και διαφοροποιήσεις ως προς το θεολογικό και φιλοσοφικό «πιστεύω», δηλαδή σε αυτό που ονομάζουμε δογματικές αλήθειες. Επίσης, κάθε θρησκεία αναπτύχθηκε σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, και ήταν φυσικό να προσλάβη τα εθνικά στοιχεία του χώρου που ανδρώθηκε και διαδόθηκε. Αυτό σημαίνει ότι κάθε θρησκεία έχει στοιχεία οικουμενικότητας, επεκτάσεως σε άλλους λαούς και σε άλλους γεωγραφικούς χώρους, αλλά και ιδιαιτερότητες που οδηγούν προς τις διενέξεις και τούς φονταμενταλισμούς. Βέβαια, ο Χριστιανισμός πλεονεκτεί και υπερέχει σε στοιχεία αγάπης, ειρήνης και πραγματικής οικουμενικότητας.

Οι διενέξεις όμως και οι φονταμενταλισμοί εξαρτώνται από τα πρόσωπα, από τούς λάτρεις των θρησκειών. Γνωρίζουμε από την θρησκειολογία, ότι σε κάθε θρησκεία υπάρχουν οι λεγόμενοι «ορθόδοξοι» που θέλουν να ακολουθούν τις αλήθειες, όπως αποκαλύφθησαν από τον ιδρυτή τους, και οι «αιρετικοί» που διαφοροποιούν τις παραδεδομένες αλήθειες. Επί πλέον σε κάθε θρησκεία υπάρχουν οι παραδοσιακοί και οι συντηρητικοί.

Βεβαίως, αυτό δεν συμβαίνει μόνον με τις θρησκείες, αλλά και με τα ιδεολογικοκοινωνικά συστήματα, όπως τον Μαρξισμό, Καπιταλισμό, τον Διαφωτισμό κλπ. Υπάρχει ο «ορθόδοξος» Μαρξισμός και ο «αιρετικός» Μαρξισμός. Οι Διαφωτιστές χωρίζονται σε διάφορες σχολές, όπως ο αγγλικός Διαφωτισμός (εμπειριστές) η φιλοσοφία του γαλλικού Διαφωτισμού, η φιλοσοφία του γερμανικού Διαφωτισμού, ο γερμανικός ιδεαλισμός κλπ.

Γιά να επανέλθω στο θέμα της θρησκείας μπορώ να παρατηρήσω ότι, όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος ψυχικά και νοητικά, ρέπει προς την επιλογή μερικών αποσπασματικών αληθειών. Αλλά αυτή η επιλογή μερικών αληθειών σε βάρος του καθολικού είναι ίδιον γνώρισμα και της σχιζοφρένειας. Ειδικά δέ ο θρησκευτικός φανατισμός είναι η χειρότερη μορφή σχιζοφρένειας.

 

 

2. Παλαιότερα εκφράστηκε η θέση ότι «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού». Μέ βάση όλα όσα γίνονται στις μέρες μας σε Ανατολή και Δύση, ισχύει αυτή η θέση;

Την φράση «η θρησκεία είναι το όπιο του λαού», την είπε πρώτη φορά ο υλιστής φιλόσοφος Φόϋερμπαχ και το επανέλαβε ο Μάρξ. Όταν μελετώ την φράση αυτή, μπορώ ως ορθόδοξος θεολόγος και Κληρικός, να την αποδεχθώ μέσα όμως από ιδιαίτερες προϋποθέσεις.

Πρώτον, οι φιλόσοφοι που ανέφερα προηγουμένως είχαν υπ’ όψη τους θρησκείες που αδρανοποιούν τούς ανθρώπους, τούς αποκοιμίζουν, δεν τούς κάνουν να ενδιαφέρονται για τα κοινωνικά προβλήματα, αλλά τούς καλλιεργούν για να εναποθέτουν όλες τις ελπίδες τους στο μέλλον. Το βλέπουμε αυτό στον ανατολικό χώρο. Μάλιστα, σε πολλές ανατολικές θρησκείες, κατά την λατρεία, χρησιμοποιείται πραγματικό όπιο.

Δεύτερον, ο Χριστός, όπως αναπτύσσει ο αείμνηστος π. Ιωάννης Ρωμανίδης, ήλθε για να ελευθερώση και να θεραπεύση τον άνθρωπο από την αρρώστια της θρησκείας. Η θρησκεία που βρήκε ο Χριστός ησχολείτο με την φαντασία, πίστευε σε φανταστικούς θεούς, δηλαδή σε φαντάσματα της αλήθειας. Και κάθε φανταστικό είναι ανύπαρκτο. Γι’ αυτό και ο Χριστός έδωσε προτεραιότητα στον νου που είναι κάτι διαφορετικό από την λογική.

Τρίτον, η Ορθοδοξία δεν είναι θρησκεία, αλλά Εκκλησία. Δηλαδή είναι μιά ιδιαίτερη κοινότητα, μέσα στην οποία υπάρχουν κανονικές και πραγματικές σχέσεις με τον Θεό, στο πρόσωπο του Χριστού και τον άνθρωπο. Είναι πνευματικό Νοσοκομείο που θεραπεύει την ασθενούσα προσωπικότητα του ανθρώπου. Ο θεραπευόμενος άνθρωπος αναπτύσσει ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις, αφού ο Θεός δεν είναι κάτι το απόμακρο, το οποίο με διάφορες μαγικές τελετές πρέπει να πλησιάζουμε, αλλά με την ενανθρώπηση του Χριστού έλαβε σάρκα και προσφέρεται σε κάθε θεία Λειτουργία προς βρώσιν.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει σήμερα στον Χριστιανικό κόσμο είναι ότι μερικοί μετέτρεψαν τον Χριστιανισμό από Εκκλησία σε θρησκεία, δηλαδή έγινε η θρησκειοποίηση του Χριστιανισμού. Τα φαινόμενα που επικρατούν στην Ανατολή και την Δύση δείχνουν αυτήν την μαγική βίωση και έκφραση της θρησκείας και μέσα στον Χριστιανισμό.

 

 

3. Το «Τζιχάντ» ως ιερός πόλεμος έχει αναφορά μόνο στο Ισλάμ; Οι σταυροφορίες δεν ήταν μορφή «τζιχάντ»;

Τό ερώτημα αυτό συνδέεται με τα προηγούμενα. Βεβαίως, ο «ιερός πόλεμος» που αναφέρεται στον ισλαμισμό, παρατηρείται και σε διάφορες εκφράσεις του δυτικού Χριστιανισμού. Να θυμηθούμε την νοοτροπία των Φράγκων που είναι η ίδια με την νοοτροπία των Ισλαμιστών, αφού όταν από το Άαχεν της Γερμανίας κατέβηκαν προς Νότο και Δυσμάς, κατέλαβαν ολόκληρο το δυτικό τμήμα της Ένωμένης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, έσφαξαν όλους τούς ορθοδόξους και τούς κατέστησαν υποτελείς - δούλους, βασάλους. Ο Ζάκ λε Γκόφ, σε ειδικό βιβλίο με τίτλο «ο πολιτισμός της Μεσαιωνικής Δύσης», κάνει λόγο για την είσοδο στην Ευρώπη των βαρβάρων. Όμως παρατηρεί κανείς την ίδια νοοτροπία και στον δυτικό Χριστιανισμό.

Βέβαια, υπάρχει σαφής διαφορά. Ο «ιερός πόλεμος» είναι θεσμοθετημένος στο Κοράνιο, που ερμηνεύεται ποικιλοτρόπως από τις διάφορες παρατάξεις - ομάδες των Ισλαμιστών. Όμως, στην Αγία Γραφή δεν είναι θεσμοθετημένος ο πόλεμος εναντίον των απίστων. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του Χριστιανισμού, και μάλιστα του Ορθοδόξου Χριστιανισμού, είναι ότι είναι εσταυρωμένος, ενώ γνώρισμα των άλλων είναι ότι είναι σταυρωτές.

Σαφώς, λοιπόν, οι σταυροφορίες, από τις οποίες υποφέραμε εμείς οι Ρωμηοί, είναι ένα είδος ιερού πολέμου που δεν υιοθετείται από την Αγία Γραφή, όπως επίσης, σταυροφορίες μπορούν να νοηθούν και οι σύγχρονες πολεμικές επιχειρήσεις των δυτικών Χριστιανών εναντίον χωρών του Ισλαμικού κόσμου, όταν τίθενται μέσα στην νοοτροπία της συγκρούσεως των πολιτισμών.

Πρέπει να υπογραμμίσω εμφαντικά ότι η Ορθοδοξία κρατά την διδασκαλία του Χριστού στην αυθεντική της έκφραση, θεραπεύει τον άνθρωπο από κάθε ιδιαιτερότητα και φανατισμό, από κάθε απολυτοποίηση, οπότε ισχύει το χωρίο του Αποστόλου Παύλου: «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Ελλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ έν άρσεν και θήλυ' πάντες γάρ υμείς είς εστε εν Χριστώ Ιησού».

  • Προβολές: 1240

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance