Ἐπίκαιροι Σχολιασμοί: Όταν ο σκοπός “βουλιάζει” στο μέσο

του Πρωτ. π. Θωμά Βαμβίνη

Πρίν λίγες μέρες με ενθουσιασμό ο εκφωνητής ενός ραδιοφωνικού σταθμού σχολίαζε την φωτογραφία ενός αμερικάνου μαθητή, που δημοσιεύθηκε σε μεγάλη κυριακάτικη εφημερίδα. Τόν παρουσίαζε μέσα στην τάξη του, η οποία δεν θύμιζε σε τίποτε τις δικές μας “παραδοσιακές” τάξεις. Ο χώρος κατ’ αρχήν φαινόταν υπερβολικά περιποιημένος’ το πιό σημαντικό, όμως, ήταν ότι απουσίαζε από αυτήν το γνωστό μας θρανίο και ο πίνακας. Αντί γι’ αυτά ο μαθητής είχε μπροστά του το πληκτρολόγιο και την οθόνη ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ούτε μολύβια, ούτε τετράδια, ούτε βιβλία τον ταλαιπωρούσαν. Όλα τα μαθητικά εφόδια, που έπρεπε να κουβαλά από το σπίτι στο σχολείο, ήταν ένα άD. Σ’ αυτό μέσα ήταν αποθηκευμένα τα πάντα. Μέ αυτό μπορούσε να μαθαίνει και να ελέγχη τις γνώσεις του.

Οι αμερικάνοι στο σχολείο αυτό πειραματίζονται σε ένα νέο τρόπο διδασκαλίας, στον οποίο πρωτεύοντα ρόλο –από τεχνικής πλευράς– παίζει ο ηλεκτρονικός υπολογιστής. Ο ρόλος του δασκάλου σε αυτήν την μαθησιακή διαδικασία είναι διαφορετικός από τον συνηθισμένο. Είναι ακόμη αναγκαίος, δεν εξαφανίζεται, θα μπορούσε, όμως, να πή κανείς ότι αφυδατώνεται, γιατί χάνει όλα τα θετικά και όλα τα αρνητικά στοιχεία της προσωπικής σχέσης που αναπτύσσεται με τον μαθητή κατά την διάρκεια της “παραδοσιακής” διδασκαλίας. Ο υπολογιστής ουδετεροποιεί την σχέση με τον δάσκαλο. Ο λόγος του δασκάλου πλέον εξαντλείται σε υποδείξεις για την χρήση του υπολογιστή και του προγράμματος που “τρέχει”. Δέν έχει ζεστασιά, ούτε ένταση. Βέβαια, τέτοιου είδους παρατηρήσεις, για την αλλαγή της σχέσης του δασκάλου με τον μαθητή, θεωρούνται στην εποχή μας ότι κινούνται στην σφαίρα του ρομαντισμού. Τώρα δίνεται προτεραιότητα σε πρακτικότερα πράγματα. Καί είναι γεγονός ότι μέσα από τα έτοιμα προγράμματα, που προβάλλονται στην οθόνη με εικόνα, ήχο και κίνηση, οι μαθητές μαθαίνουν γρηγορότερα, καλύτερα και εγκυρότερα.

Η χρήση του υπολογιστή μπορεί να αργήση να κατακτήση το ελληνικό σχολείο, όμως, δεν πρέπει να αφήσουμε ανεξέταστες τις μέχρι τώρα εφαρμογές τους. Άλλωστε, τα βασικά προβλήματα που απασχολούν σήμερα την εκπαίδευση, θα την απασχολούν και στο “ηλεκτρονικό” της μέλλον.

Τό πρώτο πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουμε από τώρα είναι η ψευδαίσθηση, ότι με τούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές θα έχουμε καλύτερη παιδεία. Σέ παλαιότερο άρθρο του Μητροπολίτου μας, από τις στήλες της Παρέμβασης, αναλύθηκε η διαφορά μεταξύ παιδείας και εκπαίδευσης. Τονίσθηκε σ’ αυτό ότι η παιδεία δεν ταυτίζεται με την εκπαίδευση. Η εκπαίδευση είναι η μέθοδος, ο τρόπος με τον οποίο μεταδίδεται η παιδεία. Ως μέθοδος και ως τρόπος, η εκπαίδευση, συνδέεται με την τεχνική υποδομή των σχολείων, με τα αναλυτικά προγράμματα, με την κατάρτιση και την διαρκή ενημέρωση των εκπαιδευτικών, και όπως είναι φυσικό με τούς νόμους του κράτους. Η παιδεία είναι η ανάπτυξη και ωρίμανση του ανθρώπου σε όλες τις πτυχές της προσωπικότητός του. Συνδέεται με την διανοητική, την συναισθηματική και την πνευματική εξέλιξή του. Δέν εξαντλείται στην αποστήθιση κάποιων μαθημάτων ή στην απόκτηση κάποιων δεξιοτήτων. Αποτέλεσμα ολοκληρωμένης παιδεία είναι, για παράδειγμα, η ευαισθησία απέναντι στον ανθρώπινο πόνο, στην κοινωνική αδικία και, ακόμη, απέναντι στο βιασμό της φύσης. Μέ αυτά τα λίγα πιστεύω ότι γίνεται φανερό ότι η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι ένα στοιχείο που θα διευκολύνη πολύ την εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά δεν εξαρτάται από αυτό η ποιότητα και το περιεχόμενο της παιδείας που θα μεταδίδεται.

Είναι γεγονός ότι πολλές φορές δίνουμε σημασία στο “περιτύλιγμα” και όχι στο περιεχόμενο. Διακατεχόμαστε από το “φαρισαϊκό σύνδρομο”, που θέλει όλα να φαίνονται ωραία και καλά, ανεξάρτητα από το τί στην πραγματικότητα είναι. Έτσι, δίνουμε προτεραιότητα στή μέθοδο και στα μέσα διδασκαλίας και όχι πρωτίστως σ’ αυτά που διδασκόμαστε. Κολακευόμαστε από την χρήση των άρτιων τεχνολογικά μέσων και παραθεωρούμε τον λόγο για τον οποίο τα χρησιμοποιούμε. Αυτό είναι μιά αρρώστια που παρουσιάζει συμπτώματα σε όλες τις πτυχές του ανθρώπινου βίου. Εισέρχεται ακόμη και στο χώρο της ποιμαντικής διακονίας, ο οποίος, είναι κατανοητό, ότι δεν πρέπει να μένη αμέτοχος των αγαθών της σύγχρονης τεχνολογίας. Άλλο, όμως χρήση και άλλο υποδούλωση στο μέσο της διακονίας. Είναι γεγονός ότι η νοοτροπία που χαρακτηρίζει το “φαρισαϊκό σύνδρομο” τρέφεται και ενισχύεται στις μέρες μας από τις υπερβολές των διαφημίσεων, οι οποίες μάς μαθαίνουν να ωραιοποιούμε και τις πιό μεγάλες ασχήμιες μας.

Από όλα αυτά φάνηκε καθαρά ότι το βασικό πρόβλημα που πρέπει πάντα να μάς απασχολεί είναι το περιεχόμενο της παιδείας μας, η οποία πρέπει να ανταποκρίνεται στή φύση και τις “προδιαγραφές” του ανθρώπου. Είναι θεμιτό –και θα έλεγα αναγκαίο– να επιθυμή και να επιδιώκη κανείς την άρτια τεχνολογική οργάνωση των σχολείων μας. Θά πρέπη, όμως, να ξέρουμε ότι αυτό δεν είναι το πάν. Γιατί με τις ίδιες ηλεκτρονικές και άλλες σύγχρονες μεθόδους μπορεί να διδαχθή η αλήθεια και το ψέμα, ο εθελοντισμός και ο φιλοτομαρισμός, η αγάπη και το έγκλημα. Δέν χρειάζεται να φέρη κανείς παραδείγματα. Αρκεί μιά “περιήγηση” στις σελίδες του διαδικτύου για να βρή μόνος όσα θέλει.

Κλείνοντας αυτές τις σκέψεις, που διατυπώθηκαν με αφορμή τον ενθουσιασμό του εκφωνητή για την φωτογραφία του αμερικάνου μαθητή μέσα στην τάξη του, πρέπει να σημειώσουμε ότι όσο τέλεια και αν είναι οργανωμένη η κρατική εκπαίδευση και όσο ολοκληρωμένη, στο πλαίσιο του ουμανισμού, και αν είναι η παιδεία, που μέσα από αυτήν παρέχεται, ο άνθρωπος έχει ανάγκη από την “θεανθρώπινη παιδεία” της Εκκλησίας. Γιατί αυτή περνά σε περιοχές άβατες για τον άνθρώπινο λόγο. Αρκεί να του προσφέρεται με εκκλησιαστικό τρόπο, δηλαδή, με απλότητα, αγάπη και διάκριση.

Ο Σεφέρης σ’ ένα ποίημά του γράφει: “Δέ θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μού δοθεί ετούτη η χάρη. / Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές που σιγά σιγά βουλιάζει / και την τέχνη μας τή στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε από τα μαλάματα το πρόσωπό της”. Τό ίδιο, δυστυχώς, συμβαίνει κάποιες φορές με τον ποιμαντικό λόγο και τις “υποστηρικτικές μεθόδους” της ποιμαντικής διακονίας. “Βουλιάζει” ο σκοπός στα μέσα’ “φαγώνεται” (καλύπτεται) η εικόνα της Εκκλησίας από τα “μαλάματα” σύγχρονων μεθόδων προσέγγισης της νεολαίας. Είναι χαρακτηριστική μιά εικόνα που χρησιμοποιεί ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος σε ένα ποίημά του, η οποία μπορεί να προσαρμοστή στή δική μας περίπτωση. Γιά να ανάβη η θρυαλλίδα στο καντήλι χρειάζεται να υπάρχη λάδι. Όταν τελειώνη το λάδι η φλόγα σβήνει. Είναι ενδεχόμενο, όμως, η φλόγα να σβήση, αν η θρυαλλίδα βυθισθεί μέσα στο λάδι. Σάν λάδι μπορούμε να θεωρήσουμε τις ποιμαντικές και, γενικά, τις εκπαιδευτικές μεθόδους και σάν φλόγα το περιεχόμενο της θεανθρώπινης παιδείας. Οι μέθοδοι που τρέφουν την φλόγα της παιδείας, αν υπερτονισθούν και απολυτοποιηθούν, την σβήνουν. Ο σκοπός τότε “βουλιάζει” στο μέσο.

Ετικέτες: ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΙ

  • Προβολές: 1441

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance