Παναγιώτη Μελικίδη: Ἀπόκρυφα Εὐαγγέλια

του Παναγιώτη Μελικίδη, Θεολόγου

Τόν Νοέμβριο η Εκκλησία γιορτάζει τα Εισόδια της Θεοτόκου. Τό γεγονός των Εισοδίων δεν αναφέρεται στα βιβλία που συγκροτούν τον κανόνα της Καινής Διαθήκης, αλλά στα λεγόμενα “Απόκρυφα” βιβλία της Καινής Διαθήκης. Τί είναι όμως τα “Απόκρυφα” και “Άγραφα” Λόγια;

“Απόκρυφα” είναι τα βιβλία που γράφτηκαν από τον 2ο αιώνα μ. Χ. Καί εξής. Οι συγγραφείς τους έχουν ως στόχο είτε να καλύψουν τα κενά που παρουσιάζουν τα κανονικά βιβλία της Καινής Διαθήκης σχετικά με τή ζωή του Χριστού και των Αποστόλων, (οι ιστορίες αυτές είναι ως επί το πλείστον αποκυήματα της φαντασίας των συγγραφέων), είτε να παρουσιάσουν αιρετικές απόψεις. Μάλιστα, για να αποκτήσουν κύρος αυτά τα συγγραφικά έργα φέρουν (ψευδώς) το όνομα κάποιου Αποστόλου. Σίγουρα τα Απόκρυφα δεν είναι θεόπνευστα, ικανοποιούν την περιέργεια των αναγνωστών και δεν οδηγούν στην μετάνοια και την σωτηρία. Διασώζουν όμως παραδόσεις στις οποίες στηρίζονται ορισμένες γιορτές της Εκκλησίας (όπως τα Εισόδια της Θεοτόκου) και αντλούνται θέματα από την εκκλησιαστική αγιογραφία. Ο Ωριγένης μάλιστα σημειώνει ότι μέσα στον “βόρβορο” αυτών των κειμένων μπορεί να βρεθή κάποιος πυρήνας αλήθειας. Γεγονός είναι ότι τα Απόκρυφα δεν έχουν να προσθέσουν τίποτα το ουσιώδες στα κανονικά βιβλία της Καινής Διαθήκης και είναι επικίνδυνα γιατί, όπως σημειώθηκε παραπάνω, πρεσβεύουν αιρετικές απόψεις.

Τά Απόκρυφα διαιρούνται: σε Ευαγγέλια, Πράξεις, Επιστολές και Αποκαλύψεις.

Τά σπουδαιότερα είναι: Απόκρυφα Ευαγγέλια. Τό Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, το κατά Πέτρον, το κατά Θωμάν (αναφέρει τα θαύματα της παιδικής ηλικίας του Χριστού), το Ευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου κ.ά. Τό 1948 στο Nag Hammadi της Αιγύπτου βρέθηκαν γνωστικά κείμενα, όπως για παράδειγμα το κατά Φίλιππον.

Απόκρυφες Πράξεις: Κήρυγμα Πέτρου, Πράξεις Παύλου, Ιωάννη, Ανδρέα, Βαρνάβα, Βαρθολομαίου, Θαδδαίου κ.ά

Απόκρυφες Επιστολές: Αλληλογραφία Παύλου και Σενέκα, Επιστολή Παύλου προς Λαοδικείς, Αλληλογραφία του Αβγάρου με τον Ιησού Χριστό κ.ά.

Απόκρυφες Αποκαλύψεις: Αποκάλυψη Πέτρου, Παύλου, Θωμά, Μαρίας, Σιβυλλικοί Χρησμοί, Αναβατικόν Παύλου κ.ά.

Μέ το όρο “Άγραφα” χαρακτηρίζονται τα λόγια που αποδίδονται στον Χριστό από ορισμένους συγγραφείς των πρώτων αιώνων, αλλά δεν περιλαμβάνονται στα τέσσερα Ευαγγέλια. Τέτοια λόγια διασώζονται σε βιβλία της Κ.Δ. εκτός των τεσσάρων Ευαγγελίων, στα περιθώρια ορισμένων αρχαίων κωδίκων των Ευαγγελίων, στούς εκκλησιαστικούς συγγραφείς των πρώτων αιώνων, σε απόκρυφα βιβλία ή ακόμη και στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας. Νά αναφέρουμε μερικά παραδείγματα.

Στίς Πράξεις των Αποστόλων (20,35) ο Απόστολος Παύλος αποχαιρετά ως εξής τούς πρεσβυτέρους της Εκκλησίας της Εφέσου: “Μνημονεύειν τε των λόγων του Κυρίου Ιησού, ότι Αυτός είπεν’ μακάριόν εστιν μάλλον διδόναι ή λαμβάνειν”. Ο Δίδυμος αναφέρει: “Διό φησίν ο Σωτήρ’ ο εγγύς μου, εγγύς του πυρός’ ο δέ μακράν απ’ εμού, μακράν από της Βασιλείας”. Τό χωρίο αυτό το συναντάμε επίσης στον Ωριγένη (Εις Ιερεμ. 20,3) και στο Γνωστικό κατά Θωμάν Ευαγγέλιο.

Τέλος στην ακολουθία του Ευχελαίου συναντάμε σε ευχή μετά το Β` Ευαγγέλιο την ακόλουθη φράση: “Σύ εί ο ειπών’ Οσάκις αν πέσης, έγειρε και σωθήση”.

Μέ βάση τα παραπάνω μπορούμε να συνάγουμε τα εξής συμπεράσματα:

  • α) Πολλά από τα λόγια που αποδίδονται στον Ιησού αποτελούν παραλλαγές γνωστών φράσεων από τα Ευαγγέλια ή αναπτύσσουν περισσότερο αυτά που είπε ο Κύριος.
  • β) Κάποιες φορές οι εκκλησιαστικοί συγγραφείς παραθέτουν από μνήμης διάφορα βιβλικά χωρία με συνέπεια να μήν ανταποκρίνονται πιστά στο κείμενο της Βίβλου.
  • γ) Μεγάλος αριθμός Αγράφων προέρχεται από απόκρυφα βιβλία, οπότε υπάρχει η υπόνοια ότι αυτά είναι πλαστά.
  • δ) Τά άγραφα χωρία είναι αποκυήματα της φαντασίας συγγραφέων και αποδίδονται στον Ιησού.

Τά λόγια αυτά δεν προσθέτουν τίποτα στην γνώση που αποκομίζουμε από τα κανονικά βιβλία της Κ.Δ. σχετικά με την διδασκαλία του Χριστού, όμως μαρτυρούν την ύπαρξη αρχαίας προφορικής παράδοσης πολύ πρίν η Εκκλησία καθορίση τον κανόνα των βιβλίων της Κ.Δ.

  • Προβολές: 1252

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance