Βιβλιοπαρουσίαση: Γιάννη Βαρδακουλά, “Από τον παλαιότερο Έπαχτο”

Γιάννη Βαρδακουλά, “Από τον παλαιότερο Έπαχτο”Η εφημερίδα μας, είχε παρουσιάσει σε οκτώ συνέχειες από το τεύχος 72, Ιανουάριος 2002, ώς και το τεύχος 80, Σεπτέμβριος 2002, το κείμενο του κ. Γιάννη Βαρδακουλά “από τον παλαιότερο Έπαχτο”. Τα κείμενα αυτά, συμπληρωμένα και εμπλουτισμένα, εκδόθηκαν σε ενιαίο βιβλίο, το οποίο παρουσιάσθηκε στο κοινό την Κυριακή 26 Ιανουαρίου, στην Αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητροπόλεως. Το βιβλίο εξέδωσαν οι συμπολίτες μας Γιάννης και Ειρήνη Ράπτη, και την διοργάνωση της παρουσίασης ανέλαβε η Παπαχαραλάμπειος Βιβλιοθήκη.

Κατ’ αρχάς, ο Σεβ. Μητροπολίτης ως Πρόεδρος της Βιβλιοθήκης ευχαρίστησε τους συνεργάτες και τον διευθυντή της Βιβλιοθήκης για την προσφορά τους. Εξέφρασε την χαρά του για τα πολλά βιβλία που βλέπει τεθησαυρισμένα μέσα στην Βιβλιοθήκη, γιατί γνωρίζει τον κόπο και την αγωνία για να εκδοθή ένα βιβλίο. Έδωσε την προσωπική του μαρτυρία από την κυκλοφορία των βιβλίων του, την χαρά του όταν χωρίς να το επιδιώκη βλέπει το ένα βιβλίο να έχει μεταφρασθή σε δέκα γλώσσες, τελευταία και στα κινέζικα.

Ο Σεβασμιώτατος έκανε γνωστόν ότι είχε εκφράσει από παλιά μια επιθυμία να γίνονται τέτοιες συναντήσεις, κατ’ αρχάς στην Βιβλιοθήκη, όπου θα παρουσιάζονται νέα βιβλία, και με την ευκαιρία να γίνεται συζήτηση με τον συγγραφέα, και με τον τρόπο αυτό να δραστηριοποιήται η πνευματική και πολιτιστική υποδομή της πόλεως.

Στο πλαίσιο αυτό έγινε και η πρώτη αυτή προσπάθεια με την έκδοση του βιβλίου του Γιάννη Βαρδακουλά από τον Γιάννη και την Ειρήνη Ράπτη.

* * *

Ο κ. Γιάννης Χαλάτσης, διευθυντής της Βιβλιοθήκης, έκανε την εισαγωγή, σημειώνοντας μεταξύ άλλων:

“Στο βιβλίο που παρουσιάζεται σήμερα περιέχονται αρκετά από εκείνα τα στοιχεία που φωτίζουν σκόρπια γεγονότα που έλαβαν χώρα στη μικρή πατρίδα μας στις αρχές και τα μέσα του εικοστού αιώνα.

Από τη δική μου πλευρά, θα ήθελα να τονίσω την εκπαιδευτική αξία που μπορούν να έχουν έντυπα που αναφέρονται στην Τοπική Ιστορία, όπως χωρίς αμφιβολία είναι το βιλίο του κ. Γιάννη Βαρδακουλά με τίτλο "Από τον Παλαιότερο Έπαχτο".

Βιβλία όπως αυτό αλλά και άλλα με τοπικό περιεχόμενο που έχουν συγγράψει άλλοι Ναυπάκτιοι είναι ιδανικά βοηθήματα για τους μαθητές των σχολείων της πόλης μας τόσο στην Πρωτοβάθμια όσο και στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση για το μάθημα της Τοπικής Ιστορίας.

Το υλικό αυτό βρίσκεται συγκεντρωμένο στην Παπαχαραλάμπειο Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη και προσφέρεται για να αποτελέση πεδίο μελέτης για το μάθημα της Τοπικής Ιστορίας. Μέσα από το μάθημα αυτό μπορούν να επιδιωχθούν στόχοι όπως:

  1. Να έρθουν σε επαφή οι μαθητές με ιστορικά στοιχεία ερευνήσιμα και κατανοητά.
  2. Να κατανοήσουν ότι η Ιστορία είναι ανθρώπινη δραστηριότητα με ανθρώπινα κίνητρα ενταγμένη μέσα σε ανθρώπινα μέτρα.
  3. Να συνηθίσουν στην ακρόαση αντίθετων πληροφοριών και εκτιμήσεων για το ίδιο θέμα, και να νιώθουν την ανάγκη και την ευθύνη απόφανσης.
  4. Να ευαισθητοποιηθούν για προβλήματα της τοπικής κοινωνίας μέσα στην οποία ζουν και για την ανάγκη συμμετοχής τους προς αναζήτηση λύσης των προβλημάτων αυτών.
  5. Να προετοιμάσουν ή να διευκολυνθούν στην κατανόηση της Γενικής ιστορίας και της ευρύτερης κοινωνίας.

Ιδιαίτερα το παρόν βιβλίο του κ. Βαρδακουλά παρουσιάζει ένα ακόμη ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που βοηθάει σ’ αυτή την κατεύθυνση. Έχει ιστορική αφήγηση...”.

Γιάννης ΒαρδακουλᾶςΚαι απευθυνόμενος στον συγγραφέα: “Τέλος, κ. Βαρδακουλά, δεχτείτε την ειλικρινέστατη κατάθεση του σεβασμού μου κι επιτρέψτε μου να ευχηθώ ό,τι καλύτερο και θερμότερο μπορεί κάποιος να ευχηθή για έναν άνθρωπο, που για χρόνια ολόκληρα προσπαθεί να δώση χρώμα και λυρισμό στο διαχρονικό καμβά της πόλης μας”.

* * *

Εν συνεχεία τον λόγο πήρε ο κ. Κωνσταντίνος Στυλιαράς, ο οποίος παρουσίασε το βιβλίο, με την βοήθεια και της κ. Ελένης Αντωνοπούλου η οποία ανέγνωσε κείμενα από το βιβλίο.

Ο κ. Κωνσταντίνος Στυλιαράς είπε, μεταξύ άλλων:

“...Το τελευταίο βιβλίο του “από τον παλαιότερο Έπαχτο” είναι ένα πανόραμα μιας ζωντανής πολιτείας, της δικής μας, που την ανασταίνει με επιδεξιότητα ο συγγραφέας.

Λυρικός άμα και ρομαντικός, με μια τρυφερότητα μελαγχολικής εναπόλησης ενός χαμένου ονείρου εκφρασμένου σε χαμηλούς τόνους. Ανοιχτόκαρδος και αγνός πνευματικός άνθρωπος.

Στις σελίδες του βιβλίου ο αναγνώστης αισθάνεται τη δροσιά της πηγαιότητας και την απλότητα της διήγησης. Πέρα από το εξωτερικό ηθογραφικό περίβλημα, αναζητεί την ουσία των προσώπων και των πραγμάτων, που περιγράφει. Γίνεται ρεαλιστής, κοινωνικός συγγραφέας, που ψάχνει με νυστέρι ανατόμου την ανθρώπινη ψυχή. Σκύβει ν’ ακούση τη φωνή της φτωχολογιάς, του βασανισμένου ανθρώπου. Απλώνεται σ’ όλους τους τύπους της πόλης μας, άσχετα με την τοποθέτησή τους. Θυμάται και διηγείται ακούραστα, διηγείται και αναπολεί.

Το γράψιμό του έχει εκείνη τη φυσική ομορφιά της Ρούμελης. Διαβάζοντας θαρρείς πώς κουβεντιάζεις. Σέβεται την εθνική παράδοση και τη θεωρεί αναπόσπαστο στοιχείο της πνευματικής μας ταυτότητας.

Ο κύριος και η κυρία Ράπτη που το εξέδωσαν και το προλογίζουν (τούς συγχαίρουμε γι’ αυτό), το χαρακτηρίζουν εύστοχα “ανάσα ιστορίας και σταγόνα δροσιάς”.

Έχει συμπυκνωμένη την κοινωνική, οικονομική, πολιτιστική δράση ενός κόσμου αλλιώτικου, που οι μεγαλύτεροι αχνά τον γνωρίσαμε, τον βιώσαμε ίσως και τώρα τον ξεχάσαμε.

Θα έλεγα ότι θυμίζει “τή θάλασσα τη ρηχή, τη μεγάλη” του Παλαμά, τους λαϊκούς τύπους του Παπαδιαμάντη, “τό τέλος της μικρής μας πόλης” του Χαντζή. Ο συγγραφέας ξεπληρώνει το χρέος στον τόπο του. Ξεδιπλώνει γνώσεις, ήθη, έθιμα, συνήθειες, γραφικούς ιδιόρρυθμους τύπους με χιούμορ και ανεμελιά.

Μάς υπενθυμίζει τα Ναυπακτιακά έπη του Καρκίνου, το Μέναιχμο, τον Σοΐδα, τα ιερά της Άρτεμης της Αιτωλής, τη συνάντηση Αιτωλών-Μακεδόνων στα “Κοίλα”, την προειδοποίηση του Αγέλαου για “σύννεφα” από τη Δύση, τη Ναύπακτο ως έδρα της Αιτωλικής Συμπολιτείας και τόσα άλλα ενδιαφέροντα.

Κάνει λόγο για τα μέσα συγκοινωνίας του περασμένου αιώνα, τις θαλάσσιες διαδρομές, τα εισαγόμενα-εξαγόμενα προϊόντα, τις εν γένει ασχολίες. Ονοματίζει καραβοκυραίους, ψυχογραφεί χαρακτήρες. Θυμάται πρόσωπα του λιμανιού, τα Σχολεία, τους Εκπαιδευτικούς, την ευσυνειδησία τους, τη συμπεριφορά τους.

Έρχεται στα πολιτιστικά, στον Τύπο εκείνης της εποχής, στα προεκλογικά. Φέρει προ οφθαλμών πνευματικούς ανθρώπους, σχολιάζει τη δράση τους, το έργο τους, τις διαλέξεις τους. Σκαρφαλώνει στο Κάστρο, κουβεντιάζει με τους απλοϊκούς, μπαίνει στα Πανδοχεία, γεύεται πνευματικά την πανδαισία των ανέμελων.

“Κι ύστερα, όταν πια είχαμε αποκάμει από το ανέβα-κατέβα στα τείχη κι αποχαιρετούσαμε με το σήμαντρο το θρησκευτικό μέρος της γιορτής, κατεβαίναμε όλοι οι προσκυνητές στο μεγάλο Πλατάνι με την τούρκικη βρύση. Κάτω από την πλούσια σκιά του παίρναν όλοι θέση για το μεσημεριανό γλέντι -πολλές φορές με όργανα- πολλοί είχαν μαζί τους κάποια ετοιμασία κι άλλοι βολεύονταν από κάποιο πρόχειρα στημένο για την ημέρα μαγαζί.”

Περιπλανάται στα γκαλντερίμια και στα στενοσόκκακα, αφουγκράζεται ως βραδινός ερημίτης τη βοή της πόλης. Ιδιαίτερη συγκίνηση νιώθει, όταν αναπολή τα Κυριακάτικα πρωϊνά, τον ήχο της καμπάνας, τον εκκλησιασμό, τους ψάλτες τους ιερείς, το θυμιατήρι.

Δεν βλέπει τον κόσμο με τα μάτια του θεωρητικού, δεν δεσμεύει την ευαισθησία του απέναντι στις ομορφιές του. Απεναντίας, η ψυχή του μένει ελεύθερη και αγνή να λειτουργήση αισθητικά, να αποτιμήση τα πράγματα κατά την αισθητική τους αξία. Τα αντικείμενα είναι πολλές φορές τα ίδια. Δεν έχουν όμως την ίδια αξία για όλους. Ένας ολόκληρος κόσμος ορθώνεται μπροστά του· τον βλέπει από τη δική του οπτική γωνία. Προσεγγίζει το περιβάλλον ανθρωπιστικά.

Δεν έχει σημασία τόσο εκείνο που λέει, αλλά πώς το λέει. “Δεν είναι ένας εγκεφαλικός τύπος (γιά να χρησιμοποιήσω τους λόγους του Σεβασμιωτάτου μας), που αρκείται στο να γράφη παραπέμποντας σε ιστορικές μαρτυρίες, αλλά ταυτόχρονα και ένας καρδιακός τύπος με ιδιαίτερη συγκίνηση και ευαίσθητο εσωτερικό κόσμο”.

Ας μου επιτρέψει να τον χαρακτηρίσω αναχωρητή στους απέραντους δρόμους της τέχνης. Όλα μέσα σε τούτο το έργο βρίσκονται σε αέναη κίνηση. Παράλληλα με την εξωτερική κίνηση, υπάρχει και η εσωτερική κίνηση της ανθρώπινης ψυχής, η ταραχή της αγωνίας, ο πυρετός της επιθυμίας, του πάθους και του ονείρου.

Αυτά ακριβώς, και τόσα άλλα, είναι που συναπαρτίζουν τις αναμφισβήτητες αρετές του βιβλίου. Κολυμπάει ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα, ανάμεσα στη ζωή και τη φαντασία. Η πένα του έχει ενάργεια και δίνει πνοή ζωής.

Τούτο το βιβλίο είναι το πανόραμα της δικής μας πόλης, που ξεδιπλώνει ζωντανές σκιές ενός κόσμου που χάθηκε και που όλοι τον νοσταλγούμε.

“Της πρώτης νιότης μου σκιές ελάτε πλάνες

τ’ αβέβαιο τάχα να κρατήσω πέταγμά σας

μπορώ; στη δύση κλίνω, μα γλυκά σαλεύει

ακόμη μέσ’ τα σωθικά μου η επιθυμία σας

καί μια το νού μου ματαιότης ξεπλανεύει...”.

Ύστερα ήρθε η μηχανή και τα πάντα επικάλυψε. Η μηχανή έφερε απληστία. Ο πλούτος έφερε τον κόρο και ο κόρος την έπαρση, την πρόκληση.

Ο κόσμος όρθωσε παγερές στήλες απονιάς και αδιαφορίας. Κλείστηκε στο καβούκι του κι έθρεψε τον εγωϊσμό του. Οικοδόμησε πύργο και περιέφραξε “σιδήρω”. Ελάτρευσε την ύλη, αλλά εζημιώθη “τή ψυχή”. Εξεμυκτήρισε το πνεύμα και στέγνωσε το συναίσθημα. Γκρέμισε την Παράδοση και απαρνήθηκε τις ρίζες του. “Πού έχει πάει εκείνη η ανθρωπιά” στο κλίμα της οποίας γεννηθήκαμε και ανδρωθήκαμε, εκείνα τα ευλογημένα χρόνια; διερωτάται ως νέος Ιερεμίας ο συγγραφέας.

“Στην εποχή τη δική μας τη σακάτικη

είθισται να δολοφονούν τους ποιητές....”.

Έτσι είναι. Κάποτε οι Σάμιοι αναγόρευσαν τον Σοφοκλή στρατηγό! Να η αποθέωση του πνεύματος. Εμείς βάλαμε την ανθρωπιά μας “υπό μόδιον”.

“Καλύτερα να ’ναι κανείς ζητιάνος παρά απαίδευτος”, έλεγε ο Αρίστιππος ο Κυρηναίος· “γιατί οι μεν ζητιάνοι έχουν ανάγκη χρημάτων, ενώ οι απαίδευτοι εξανθρωπισμού”. Οι Εφέσιοι, είπε κάποτε ο Ηράκλειτος, καλά θα έκαναν να πάνε όλοι τους να κρεμαστούν, γιατί έδιωξαν τον Ερμόδωρο, τον καλύτερο συμπολίτη τους...

Με τούτο το πόνημά σου μας δίνεις την ευκαιρία να ανατρέξουμε στις ρίζες μας, να αναζητήσουμε το χαμένο εαυτό μας, να πάρουμε μια ανάσα από το άγχος της καθημερινότητας.

Θα κλείσω με τον Τραυλαντώνη:

-Εσύ, μαθές, να γράψης αυτά, σά μεγαλώσης, να τα μάθη ο κόσμος· να ιδή πώς βάσταξε το Μεσολόγγι.

-Θα τα γράψω, μπάρμπα-Γεωργούλα.

Και να που εκτελώ την υπόσχεσή μου, τώρα που έγινα κι εγώ μπάρμπα-Αντώνης.

Θερμά συγχαρητήρια!”

* * *

Έπειτα μίλησε ο κ. Γιάννης Ράπτης, για το τί τον παρακίνησε να προχωρήση στην έκδοση του βιβλίου και την δωρεάν διανομή του στους πολίτες:

“Κι’ εκεί ψηλά στον Αη Λιά,

βιγλάτορα απ’ τα παλιά

νά ευλογάει με το κουπί των ναυτικών την πόλη...

μενεξεδένια δειλινά, στη σκέψη μου και την καρδιά

γαλήνη, αγάπη κι’ ομορφιά η ύπαρξή μου όλη!

Στίχοι απ’ το βιβλίο “Εκ Βαθέων” του αγαπητού μας Γιάννη Βαρδακουλά. Οι “Παλιές Διαδρομές” του βιβλίου αυτού ήταν η εισαγωγή για το επόμενο “Απ’ τον Παλιότερο Έπαχτο”. Οι σελίδες της “Εκκλησιαστικής Παρέμβασης”, όπου πρωτοδημοσιεύτηκαν μερικά κεφάλαια, εξέπεμπαν ένα άρωμα.

Κάθε φορά που ένα άρωμα εισβάλλει ξαφνικά στις αισθήσεις μας, δεν ξέρουμε πώς ακριβώς να το αντιμετωπίσουμε. Και όταν αυτό το άρωμα εκπέμπη τρυφερότητα, ερωτισμό ή αισθησιασμό συνηθίζουμε να κρατάμε απόσταση, γιατί τα έχουμε συνδέσει με την πολυτέλεια. Ένας συγγραφέας λέει για το άρωμα ότι είναι Το λάδι της φαντασίας μας

Έτσι και το βιβλίο του Γιάννη Βαρδακουλά Απ’ τον Παλιότερο Έπαχτο εκπέμπει ένα τέτοιο άρωμα. Ήταν για μας λάδι στη φαντασία μας.

Ο χώρος των εκδόσεων μας είναι γνωστός. Δεν κάναμε κάτι καινούργιο. Απλά, θέλοντας να συμβάλουμε στην έκδοση βιβλίων, που έχουν σχέση με την Ναύπακτο και έχουν κάτι να προσφέρουν, είμαστε και θα είμαστε στο μέλλον πάντα πρόθυμοι να συνεισφέρουμε. Το βιβλίο αυτό είναι μια αρχή.

Ευχαριστούμε τον Γιάννη Βαρδακουλά για τη συνεργασία μας στο καινούργιο ταξίδι αισθήσεων, που προσφέρουμε στους συμπολίτες μας. Ευχαριστούμε επίσης τον Σεβασμιώτατο και το Διοικητικό Συμβούλιο της Παπαχαραλαμπείου, που βοήθησαν να γίνη αυτή η εκδήλωση”.

* * *

Τέλος κλήθηκε να μιλήση ο συγγραφέας, ο οποίος ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο, διότι συμμετείχε στην εκδήλωση, και θέτει υπό την πνευματική του αιγίδα και συντρέχει κάθε πνευματική προσπάθεια της πόλης. Ο κ. Γιάννης με δυο λόγια αναφέρθηκε στο βιβλίο του: “δέν έχω να πω τίποτε, διότι ότι είχα να πω το έγραψα. Όλα αυτά τα βιώματα, τις εμπειρίες, τις αναμνήσεις, τα διαφύλαξα ως κόρη οφθαλμού βαθειά μέσα στην καρδιά μου, και όταν γύρισα στην Ναύπακτο, με την παρότρυνση των υπευθύνων της Εκκλησιαστικής Παρέμβασης, βούτηξα την πένα στην νοσταλγία και άρχισα να τα καταγράφω”. Τα τελευταία δε λόγια τα είπε βαθειά συγκινημένος. Ευχαρίστησε τους συντελεστές της παρουσίασης του βιβλίου του και ευχήθηκε να είναι πρωτεργάτες και σε άλλες παρόμοιες κινήσεις, διότι υπάρχουν πολλοί Ναυπάκτιοι που θα έχουν γράψει για τον τόπο τους. Ζήτησε δε από τους αναγνώστες να είναι επιεικείς μαζί του.

Ακολούθησε ακόμη η θετική παρέμβαση του κ. Ηλία Δημητρόπουλου, ο οποίος είχε διαβάσει το βιβλίο του κ. Γιάννη.

Ο Σεβασμιώτατος, λαμβάνοντας αφορμή από την παρατήρηση του κ. Δημητρόπουλου ότι ο συγγραφέας γράφει με καρδιά, τόνισε πώς δεν πρόκειται για μια ξηρή επανάληψη στοιχείων και πώς το βιβλίο αποτελεί μια πρόκληση για διάβασμα και συζήτηση. Είπε πώς στο βιβλίο είναι αποκρυσταλλωμένη και η ιστορία και η ζωή της πόλεως. Διαβάζοντάς το, όταν ήταν στις Βρυξέλλες, παρατήρησε αυτήν την ζωντάνια που είχε, σαν να ήταν σκηνές από κινηματογραφική ταινία που ξετυλίγονταν μπροστά του. Το υλικό που παρουσιάζει είναι πρωτογενές, ατόφιο και αυθεντικό, μέσα από την ζωή του. Είναι ένα ψυχογράφημα και παρουσιάζει μια πόλη με γραφή αυτόματη, ανεπιτήδευτη που δείχνει μια υγεία, σε αντίθεση με την περιπεπλεγμένη γραφή. Είπε ακόμη πώς παρουσιάζει το πολιτιστικό άαα της πόλεως, το υποσυνείδητό της, το οποίο καθορίζει την ζωή των πολιτών, περισσότερο απ’ ό,τι η ατομική ζωή.

Και αναλύοντας τις καθημερινές σκηνές που περιγράφονται στο βιβλίο, τόνισε πώς η κοινοτική η ζωή, με τα πειράγματα, τα αστεία, τις συγκρούσεις, ακόμη και το μέχρι κάποιο όριο κουτσομπολιό, βοηθά να ξεπεράσουμε την κατάθλιψη. Ενώ όταν η κοινότητα είναι ατομοκρατική, τότε δημιουργεί προβλήματα ψυχολογικά. Σημείωσε δε ότι η διαφορά των κοινωνιών, χθές και σήμερα, είναι αυτή η έλλειψη επικοινωνίας.

Τέλος, ο Σεβασμιώτατος ευχήθηκε να ζήσουμε την επικοινωνία, έστω και με την επιθετική της μορφή, που είναι προτιμότερη από το κλείσιμο στον εαυτό μας, και ευχαρίστησε τους συντελεστές της παρουσίασης και πρότεινε και πάλι μια μελλοντική πρόσκληση για συζήτηση για κάποιο βιβλίο.

Ετικέτες: Βιβλιοπαρουσίαση

  • Προβολές: 1472

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance