Στυλιανού Γερασίμου: Λειτουργική-Δογματική Ερμηνεία, Ήχος πλ. α', (2)

Αναβαθμοί:

του Στυλιανού Γερασίμου, δρ. Θεολογίας-Μουσικού

Ο πέμπτος αναβαθμός “Δεξιά σου χείρ καμέ Χριστέ ιπταμένη, σκαιωρίας πάσης φυλαξάτω” ερμηνεύεται από τον υμνωδό προς τον Χριστό ως εξής: Κύριε Ιησού Χριστέ, ιπτάμενο το δεξί σου χέρι ας με φυλάξη από κάθε βλάβη των ορατών και αοράτων εχθρών και από κάθε ψυχικό και σωματικό πειρασμό.

Ο υμνωδός δεν γράφει “φυλαξάτω” αλλά “περιφυλαξάτω”, γιατί από επτά μέρη μας χτυπούν οι αόρατοι δαίμονες, από “άνω”, από “κάτω”, από “δεξιά”, από “αριστερά”, από “μπροστά”, από “πίσω”, και “κυκλικά”. Σύμφωνα με τους Πατέρες τα άνω είναι τα υπερήφανα, τα κάτω τα υλικά και γενικότερα η έλλειψη της αρετής. Δεξιά είναι οι υποτιθέμενες αρετές, που δεν υφίστανται και αριστερά η διαστροφή και το κακό. Μπροστά είναι οι πονηροί λογισμοί, που μας προσβάλλουν από πράγματα που ίσως έλθουν. Πίσω οι λογισμοί που μας προσβάλλουν από τα περασμένα. Ο κύκλος είναι η κίνηση γύρω από την κακία, γιατί η αρετή είναι στο μέσον του κύκλου, ενώ η κακία γύρω από τον κύκλο.

Ο υμνωδός με τον έκτο αναβαθμό : “Αγίω Πνεύματι, θεολογούντες φώμεν· Σύ εί Θεός, ζωή, έρως, φώς, νούς, Σύ χρηστότης, Σύ βασιλεύεις εις τους αιώνας”, μας προτρέπει να σκεφτούμε τον Θεό με την χάρη του Αγίου Πνεύματος, ώστε να αναφερόμαστε στο πρόσωπο του Θεού λέγοντας: Σύ είσαι ο Θεός μας, Σύ η ζωή μας, η αγάπη μας, το φως μας, ο νούς που μας οδηγεί να σκεπτόμαστε σωστά. Σύ είσαι η αγιότητα και Σύ βασιλεύεις στους αιώνες.

Θα μπορούσαμε να υπογραμμίσουμε ότι αυτός ο αναβαθμός αναφέρεται σ’ όλη την Αγία Τριάδα, επειδή η Αγία Τριάδα έχει την αυτήν ουσίαν και φύσιν και συνεπώς τα αυτά ουσιώδη και φυσικά που είναι και τα παραπάνω.

Στην οικονομική εξάλλου Τριάδα οι ενέργειες του Τριαδικού Θεού μέσω της κοινής βούλησης των Προσώπων είναι κοινές, ενώ υπάρχει η ιδιαιτερότητα των έργων του κάθε Προσώπου. Ο Πατήρ είναι η αρχική αιτία, ο Υιός πραγματώνει την ένσαρκη παρουσία του για την σωτηρία του κόσμου και το Άγιο Πνεύμα τελειοποιεί το απολυτρωτικό έργο. Σ’ αυτήν την αΐδια σχέση υπάρχει η κοινωνία των υποστάσεων και στην οικονομική η κοινωνία των ενεργειών της Τριάδος.

Συνεπώς ο μελωδός αναφέρεται στο Άγιον Πνεύμα, γιατί εξ αιτίας του απολυτρωτικού του έργου, είτε είναι πιο κοντά σ’ εμάς κατά “τήν από του Πατρός δι’ Υιού εν Πνεύματι γενομένην εις ημάς των χαρισμάτων κατάβασιν”, είτε διότι “τά δώρα υποδεχόμενοι, πρώτον εντυγχάνομεν τω διαμένοντι”.

Με βάση τα παραπάνω η ερμηνεία αναφέρεται ιδιαίτερα στο Άγιο Πνεύμα που λέει: “Ελάτε, φίλοι του Αγίου Πνεύματος, σείς που θεολογείτε σ’ αυτό για τα θεοπρεπή του χαρίσματα να του πούμε: “Πνεύμα Άγιο, Εσύ είσαι τέλειος Θεός κι όχι κτίσμα, όπως σε κατονομάζει ο πνευματομάχος Μακεδόνιος. Σύ είσαι ζωή γιατί κάθε κτίσμα σε έχει ζωή και αναπνοή. Σύ είσαι έρωτας που ελκύεις αγγέλους και ανθρώπους. Σύ είσαι το φως το ανέσπερον “Φώς και το Άγιον Πνεύμα” (Εξαποστ. Πεντηκοστής).

Με τον έβδομο αναβαθμό: “Επί τοις ειρηκόσι μοι, εις τας αυλάς προβώμεν Κυρίου, χαράς πολλής πλησθείς, ευχάς αναπέμπω”, ο ιερός υμνωδός αναφέρει ότι σ’ εκείνους που μου είπαν να πάμε στον ιερό ναό του Κυρίου ανταποκρίθηκα θετικά και γέμισα από πολλή χαρά, πηγαίνοντας βέβαια μέσα στον άγιο ναό ανέπεμψα πολλές προσευχές, ευχαριστίες και δοξολογίες στον Κύριο.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος για την αξία της προσευχής λέει: “Θεώ γαρ ως αληθώς λαλούμεν τω καιρώ της προσευχής, δι ής και τοις αγγέλοις συναπτόμεθα”. “Ει γαρ τους βασιλείς διαλεγομένους και της παρ’ εκείνου τιμής απολαύοντας, αμήχανον είναι πένητας, πολλώ μάλλον αδύνατον τους τω Θεώ προσευχομένους και λαλούντας, θνητάς έχειν ψυχάς”. “Και αμαρτημάτων γέμοντας αι προσευχαί λάβωσιν ημάς, ταχέως αποκαθαίρουσιν”. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος τονίζει την αξία της προσευχής λέγοντας: “Νίκησε τους εχθρούς στο μυαλό σου με το όνομα του Χριστού. Θα εύρης εκεί την αποφυγή της αμαρτίας”. Ενώ ο Άγιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης τονίζει: “Η προσευχή θα χαρίση φωτισμό στο μυαλό του ανθρώπου και θα διώξη μακριά όλες τις κακές σκέψεις”, Η προσευχή καταστρέφει σταδιακά τα πάθη μέσα στον άνθρωπο, επειδή “μείζων εστίν ο εν υμίν ή ο εν τω κόσμω”, όπως λέει η Αγία Γραφή. Αλλά και ο Άγιος Ιωάννης ο Καρπάθιος μας διδάσκει ότι, αν δεν έχουμε το χάρισμα της αυτοκυριαρχίας, δεν θα απορριφθούμε από τον Θεό, γιατί Αυτός θέλει από τους ανθρώπους επιμέλεια στην προσευχή μέσω της οποίας βρίσκει τρόπους να μας σώζη.

Με τον όγδοο αναβαθμό: “Επί οίκον Δαβίδ τα φοβερά τελεσιουργείται· πυρ γαρ εκεί φλέγον άπαντα αισχρόν νούν”, ο υμνωδός υποστηρίζει ότι στα Ιεροσόλυμα, που ήταν ο οίκος του βασιλέα Δαβίδ, θα λάβουν χώρα όλα τα φοβερά πράγματα της μέλλουσας κρίσης. Από εκεί θα ξεκινήση η φωτιά της αιώνιας κόλασης, που θα κατακαίη κάθε αισχρή σκέψη που εσκέπτετο όλα τα πονηρά και ενεργούσε όλα τα αμαρτωλά στην επίγεια ζωή του, αφού δεν έσβησε τα αμαρτήματά του εκείνα με εξομολόγηση και δάκρυα μετανοίας.

Για την Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου μας μίλησε καθαρά τόσο ο ίδιος ο Χριστός στο απόσπασμα της ομιλίας του, που αναφέρει ο Ευαγγελιστής Ματθαίος για την κρίση και ανταπόδοση στον καθένα κατά τα έργα του στο ΚΕ` κεφάλαιο του Ευαγγελίου του στιχ. 31-46. Για το πυρ της κολάσεως μας μιλάει κι ο Παύλος, ο οποίος μας λέει: “Εί τινος το έργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται, αυτός δε σωθήσεται, ούτως δε ως δια πυρός”, (Α` Κορ. Γ` 15).

Με τον ένατο αναβαθμό του ήχου: “Αγίω Πνεύματι ζωαρχική αξία· εξ ου πάν ζώον εμψυχούται, ως εν Πατρί άμα τε και Λόγω”, ο υμνωδός αναφέρει ότι, όπως υπάρχει στον Πατέρα έτσι και στον Υιό το αξίωμα του να είναι αυτό αρχή και αιτία όλων των ειδών της ζωής, νοεράς, λογικής, αισθητικής, έτσι απαράλλακτα το ίδιο αξίωμα υπάρχει και στο Άγιο Πνεύμα. Κι εξηγώντας την ζωαρχική αξία λέει ότι κάθε ζώο, όπου λέγεται ότι ζή, αυτό εμψυχώνεται από το Άγιο Πνεύμα. Το Άγιο Πνεύμα δεν έγινε ζωογόνο μόνο με την δημιουργική ενέργεια, αλλά γίνεται και τώρα ζωογόνο με την προνοητική ενέργειά Του. Ο Δαβίδ λέει: “Πού πορευθώ από του Πνεύματός σου και από του προσώπου σου πού φύγω;”, (Ψαλμ.ρλ η` 6). Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέει: “Το Πνεύμα το Άγιον πληρούν εστίν, ου πληρούμενον”, (λόγ.στήν Πεντηκοστή). Επειδή το Άγιο Πνεύμα πληροί τα πάντα, γι’ αυτό παρομοιάζεται σαν όρνιθα που εμψυχώνει τα ζώα και γι’ αυτό ο μελωδός λέει ότι κάθε ζωντανό κτίσμα εμψυχώνεται από το Άγιο Πνεύμα.

Με το Προκείμενο “Ανάστηθι Κύριε ο Θεός μου, ότι συ βασιλεύεις εις τους αιώνας”, ο ψαλμωδός ζητά από τον Κύριο και Θεό του, να σηκωθή και να κινηθή για την δικαιοσύνη, αφού βασιλεύει σ’ όλους τους αιώνας. Με τον στίχο “Εξομολογήσομαί Σοι, Κύριε, εν όλη καρδία μου”, ο υμνωδός λέει ότι θα ευχαριστήση τον Θεό με όλη του την καρδιά, διηγώντας όλα τα θαυμαστά έργα της δυνάμεώς του, που καθημερινά φανερώνει στον κόσμο.-

  • Προβολές: 1198

Χρησιμοποιοῦμε cookies γιὰ νὰ βελτιώσουμε τὴν ἐμπειρία σας στὸν ἰστότοπο μας.  Διαβάστε Περισσότερα - Ἀποδοχή.

We use cookies to improve your site experience. Read More - Acceptance